Uprawa rzepaku w Polsce opiera się niemal wyłącznie na formie ozimej, siewanej od 5 do 25 sierpnia, w zależności od regionu. Rośliny rosną na żyznych glebach klas I-IVa o pH 5,8-7,0. Według GUS średni plon z ostatnich pięciu lat (2021-2025) wyniósł 3,32 t/ha, a w 2025 roku areał zasiewów osiągnął rekordowe około 1,1 mln ha, przy zbiorach przekraczających 3,6 mln ton. Przy cenie skupu około 2319 zł/t i przeciętnym plonie 3,3 t/ha przychód z hektara wynosił 7652,70 zł. Zysk po odjęciu kosztów produkcji mieści się w przedziale 652,70-2152,70 zł/ha, a wraz z dopłatami bezpośrednimi może wzrosnąć do 3752,70 zł/ha. Główne zagrożenia dla plantacji to zgnilizna twardzikowa, słodyszek rzepakowy oraz chowacze.
Rzepak ozimy czy jary, co lepiej wybrać?
W Polsce zdecydowanie przeważa rzepak ozimy, który zajmuje praktycznie całą powierzchnię upraw rzepaku i rzepiku w kraju. Natomiast rzepak jary pojawia się na mniejszej skali, zwykle tylko na kilku, kilkunastu tysiącach hektarów rocznie, choć zdarzają się lata, gdy jego areał przekracza 20 tys. ha.
Różnice w plonach obu odmian są istotne, rzepak jary przynosi nawet o 40% mniejsze zbiory w porównaniu z formą ozimą. Ma to związek z krótszym czasem wegetacji oraz słabiej rozwiniętym systemem korzeniowym. Z tego powodu to właśnie rzepak ozimy stanowi główną uprawę towarową, podczas gdy odmiana jara pełni raczej rolę rezerwową. Jest stosowana przede wszystkim wtedy, gdy jesienią nie uda się zasiać rzepaku ozimego albo gdy plantacja ozima ulegnie wymarznięciu i trzeba ją zaorać. Warto też pamiętać, że uprawa rzepaku jarego wiąże się z koniecznością wcześniejszego, wiosennego siewu, a także wymaga zastosowania innych środków ochrony roślin niż w przypadku odmian ozimych.
| Temat | Najważniejsze informacje |
|---|---|
| Rzepak ozimy czy jary | Rzepak ozimy dominuje w Polsce; rzepak jary ma o 40% niższe plony, krótki czas wegetacji, słabszy system korzeniowy; jary służy jako rezerwa, siew wiosną, inne środki ochrony. |
| Wymagania glebowe | Rzepak ozimy preferuje żyzne, dobrze napowietrzone gleby pH 5,8-7,0; klasy od I do IVa (możliwa IVb i V z pielęgnacją); najlepsze są czarnoziemy, gleby brunatne, mady wapienne; niskie pH ogranicza rozwój korzeni. |
| Termin siewu rzepaku ozimego | Optymalny wysiew od 5 do 25 sierpnia: północny wschód 5-10, wschód 10-15, centrum 15-20, południowy zachód 20-25 sierpnia; wymaga 75-85 dni jesiennej wegetacji; opóźnienie 2 tyg. zmniejsza plon o 1 tonę/ha. |
| Nawożenie rzepaku ozimego | Składniki: azot, fosfor, potas, siarka (ważna); fosfor i potas przed siewem; azot jesienią (na glebach ubogich) i wiosną w kilku dawkach; magnez i bor ważne dla kwitnienia; dawki na podstawie analizy gleby. |
| Zwalczanie chwastów | Dwa etapy: doglebowo/jesienią we wczesnej fazie wschodów oraz nalistnie wiosną; jesienią głównie chwasty dwuliścienne i samosiewy zbóż; środki: metazachlor, chlormazon, napropamid; na trawy, graminicydy (kletodym, propachizafop); dobór zależy od składu i fazy rozwojowej rzepaku. |
| Ochrona przed szkodnikami | Jesień: pchełki, śmietka kapuściana; wiosna: chowacz łodygowy, brukwiaczek, czterozębny; pąkowanie: słodyszek rzepakowy (może obniżyć plon do 70%); koniec kwitnienia: mszyca kapuściana przenosi wirusy; ochrona na podstawie progów szkodliwości i obserwacji. |
| Choroby rzepaku i zwalczanie | Najgroźniejsze: sucha zgnilizna kapustnych, zgnilizna twardzikowa, czerń krzyżowych (alternarioza); zgnilizna twardzikowa może powodować do 70% strat; czerń krzyżowych objawia się jesienią i wiosną; fungicydy stosuje się w okresie okołokwitnieniowym, czasem dwukrotnie. |
Jakie są wymagania glebowe dla rzepaku?
Rzepak ozimy osiąga najwyższe plony na żyznych, dobrze napowietrzonych glebach o zrównoważonym odczynie. Najlepiej rośnie, gdy pH wynosi między 5,8 a 7,0, choć potrafi też dobrze radzić sobie na lekko kwaśnych lub obojętnych gruntach.
Zaleca się uprawę na glebach o klasach bonitacyjnych od I do IVa, choć przy odpowiedniej pielęgnacji i bogatym zasobie składników pokarmowych możliwa jest też uprawa na IVb, a nawet V klasie. Ważne jest, aby warstwa próchniczna była dostatecznie głęboka, a stosunki wodno-powietrzne, korzystne dla korzeni. Rzepak posiada mocny, palowy system korzeniowy, który wnika głęboko w glebę, co wymaga odpowiednich warunków podłoża. Najlepsze pod uprawę są średnie i silne czarnoziemy, gleby brunatne oraz mady zawierające dużo wapnia. Zbyt niskie pH niekorzystnie wpływa na rozwój korzeni oraz ogranicza pobieranie składników odżywczych, co bezpośrednio przekłada się na obniżenie plonów.
Kiedy najlepiej siać rzepak ozimy?
Optymalny czas wysiewu rzepaku ozimego w Polsce przypada na okres od około 5 do 25 sierpnia, różniąc się w zależności od regionu. Na północnym wschodzie zaleca się siew najwcześniej, zwykle między 5 a 10 sierpnia,. Na wschodzie termin siewu to 10-15 sierpnia,
W środkowych rejonach kraju, od 15 do 20 sierpnia,. Najpóźniej rzepak wysiewa się na południowym zachodzie, czyli w okresie od 20 do 25 sierpnia.
Termin siewu powinien przypadać około 10-12 tygodni przed zakończeniem jesiennej fazy wegetacji, co pozwala roślinie na rozwinięcie mocnej rozety liściowej oraz zdrowego systemu korzeniowego przed zimą. Dwu tygodniowe opóźnienie w siewie może spowodować spadek plonu nawet o 1 tonę na hektar, dlatego rolnicy z obszarów o krótkim okresie wegetacyjnym powinni podejmować szybkie decyzje o wysiewie. Rzepak wymaga od 75 do 85 dni jesiennej wegetacji, aby prawidłowo się rozwinąć i uzyskać odporność na mróz przed zimowym spoczynkiem. Dzięki temu ma szansę przetrwać trudne warunki i zapewnić satysfakcjonujące plony w kolejnym sezonie.
Jakie nawożenie zastosować pod uprawę rzepaku?
Nawożenie rzepaku ozimego opiera się na czterech podstawowych składnikach: azocie, fosforze, potasie oraz siarce. Szczególnie istotna jest siarka, gdyż nasiona tej rośliny są bogate w związki zawierające ten pierwiastek.
Fosfor i potas aplikuje się zazwyczaj przed siewem, najczęściej jeszcze podczas przygotowywania gleby. Wynika to z ich ograniczonej zdolności do przemieszczania się w podłożu, dlatego muszą znaleźć się blisko korzeni już od momentu kiełkowania.
Azot natomiast podaje się zwykle w dwóch etapach. Dawka jesienna jest zalecana przede wszystkim na glebach ubogich w ten pierwiastek lub po wcześniejszym przyoraniu słomy. Największa część azotu dostarczana jest wiosną, podzielona na dwie lub trzy aplikacje, które dostosowuje się do stanu rozwoju plantacji.
Dodatkowo rzepak wymaga nawożenia magnezem i borem. Ich niedostatek negatywnie wpływa na kwitnienie i tworzenie się łuszczyn. Precyzyjne dawki składników powinny być ustalane na podstawie analizy zasobności gleby oraz oczekiwanego poziomu plonów.Im wyższe cele produkcyjne, tym większe zapotrzebowanie roślin na składniki odżywcze.
Ile nawozu zastosować na 1 ha rzepaku?
Przy prognozowanym plonie rzepaku ozimego na poziomie 4-5 t/ha roślina potrzebuje łącznie około 380-450 kg czystych składników NPK na hektar, choć wartość ta zależy od wartości gleby.
Standardowo stosuje się nawożenie azotem w dawce około 160 kg N/ha, jednak przy wyższych celach plonotwórczych, czyli 4-5 t/ha, łączne zapotrzebowanie na azot, sumując dawki jesienne i wiosenne, może wzrosnąć do 200-240 kg N/ha.
- Nawożenie fosforem powinno mieścić się w przedziale 80-110 kg P2O5/ha,
- Nawożenie potasem powinno wynosić 140-180 kg K2O/ha,
- Na mniej żyznych glebach konieczne jest zwiększenie dawek średnio o 20 kg/ha dla każdego ze składników.
Jesienią dawka azotu na ubogich glebach sięga od 20 do 40 kg N/ha, jednak po przyoraniu słomy lub grubego ścierniska możliwe jest podniesienie jej nawet do 60 kg N/ha. Wiosną pierwsza, ruszeniowa dawka azotu powinna wynosić minimum 100 kg N/ha. Na silnych plantacjach, czyli przy zagęszczeniu roślin powyżej 45 na metr kwadratowy, zaleca się aplikację azotu w ilości 140-160 kg N/ha.
Czym zwalczać chwasty w rzepaku ozimym?
Chwasty w rzepaku ozimym zwalcza się przede wszystkim w dwóch etapach:
- Doglebowo lub we wczesnej fazie wschodów jesienią,
- Nalistnie na wiosnę, kiedy pojawiają się kolejne gatunki.
Jesienią największym problemem są chwasty dwuliścienne, takie jak:
- Przytulia czepna,
- Maki,
- Tasznik pospolity,
- Chaber bławatek.
Na cieplejszych stanowiskach często można spotkać także samosiewy zbóż oraz chwastnicę jednostronną.
Zabiegi doglebowe przeprowadza się zaraz po siewie albo niedługo po wschodach rzepaku, wykorzystując środki zawierające:
- Metazachlor,
- Chlomazon,
- Napropamid.
Ich działanie polega na zahamowaniu kiełkowania chwastów w najbardziej newralgicznym okresie konkurencji z uprawą.
W przypadku traw, w tym samosiewów zbóż, stosuje się graminicydy, które zawierają na przykład:
- Kletodym,
- Propachizafop.
Preparaty te są efektywne zarówno w sezonie jesiennym, jak i wiosennym.
Wybór odpowiedniego środka i dawki uzależniony jest od:
- Gatunkowego składu zachwaszczenia,
- Fazy rozwojowej rzepaku na danym polu.
Dlatego przed każdym opryskiem wskazane jest dokładne obejrzenie plantacji.
Jak chronić rzepak przed szkodnikami jesienią i wiosną?
Jesienią największym zagrożeniem dla rzepaku ozimego są pchełki, ziemne oraz rzepakowa, a także śmietka kapuściana, które uszkadzają liście i hamują wzrost młodych roślin. Dlatego ochronę rozpoczyna się już od momentu wschodów, korzystając z żółtych naczyń łownych do monitorowania stanu plantacji.
Gdy następuje wiosenny rozruch wegetacji, na polu pojawiają się chowacze łodygowe, brukwiaczek i czterozębny. Ich działalność osłabia rośliny i prowadzi do przerzedzenia łanów, co może skutkować nawet 20-procentowymi stratami w plonie.
W fazie pąkowania największą szkodę powoduje słodyszek rzepakowy, który żeruje na nierozwiniętych pąkach kwiatowych. Brak odpowiedniej ochrony insektycydowej w tym okresie może spowodować spadek plonu sięgający od 30 do nawet 70 procent.
Pod koniec kwitnienia oraz na początku formowania łuszczyn konieczne jest zwalczanie mszycy kapuścianej, która osłabia rośliny i przenosi wirusy, negatywnie wpływając na ostateczne plony. Zabiegi insektycydowe planuje się na podstawie progów szkodliwości oraz systematycznych obserwacji populacji szkodników, unikając sztywnych harmonogramów. Warunki na polach są zmienne i wymagają elastycznego podejścia.
Jakie są najczęstsze choroby rzepaku i jak je zwalczać?
Najgroźniejsze choroby rzepaku ozimego to sucha zgnilizna kapustnych, zgnilizna twardzikowa oraz czerń krzyżowych, nazywana również alternariozą. Wszystkie te schorzenia mają źródło w grzybach i bez właściwej ochrony fungicydowej mogą znacznie obniżyć wielkość plonu. Zgnilizna twardzikowa uchodzi obecnie za największe wyzwanie dla plantatorów. W korzystnych dla grzyba warunkach i przy braku interwencji może odnosić się nawet do 70% strat w plonie. Pierwsze symptomy widoczne są na początku kwitnienia, gdy na łodygach i bocznych pędach pojawiają się szarobiałe plamy.
Czerń krzyżowych atakuje rzepak już jesienią, a na wiosnę objawy manifestują się na łuszczynach, najczęściej od momentu opadania pierwszych płatków kwiatów. Zabieg fungicydowy zazwyczaj wykonuje się w okresie okołokwitnieniowym, czyli od fazy pąkowania do początku opadania płatków. Taki pojedynczy oprysk pozwala skutecznie ograniczyć rozwój zgnilizny twardzikowej, czerni krzyżowych oraz szarej pleśni. W ostatnich latach coraz więcej rolników decyduje się na dwukrotne stosowanie fungicydów, ponieważ jeden zabieg przestaje wystarczać, by zabezpieczyć uprawy przed zgnilizną twardzikową w wielu regionach kraju.
Kiedy i jak przeprowadzić zbiór rzepaku?
Zbiór rzepaku ozimego rozpoczyna się miejscami już w drugiej połowie lipca, jednak standardowo żniwa przypadają na pierwszą i drugą dekadę sierpnia. Na terenie całego kraju kończą się zwykle pod koniec tego miesiąca.
Kombajnowanie zaczyna się, gdy wilgotność nasion spadnie do około 9%. W tym okresie łuszczyny u większości roślin są już suche i ciemne, co minimalizuje ryzyko wypadania nasion podczas zbioru.
W praktyce stosuje się dwie metody zbioru:
- Bezpośredni, wykorzystujący kombajn z hederem wyposażonym w specjalną listwę zapobiegającą osypywaniu nasion,
- Dwuetapowy, który wymaga wcześniejszej chemicznej desykacji lub skoszenia rzepaku na pokos wraz z jego naturalnym dosuszeniem na polu.
Niekorzystna pogoda, zwłaszcza częste opady deszczu w trakcie żniw, negatywnie wpływa na zawartość oleju i jakość nasion. Po zakończeniu zbiorów konieczne jest szybkie oczyszczenie i dosuszenie materiału do poziomu wilgotności gwarantującego bezpieczne oraz długotrwałe przechowywanie.
Ile można zebrać rzepaku z jednego hektara?
Z jednego hektara rzepaku ozimego polscy rolnicy zazwyczaj zbierają od 3 do 4 ton nasion. Osiągane plony zależą od warunków pogodowych, jakości gleby, zastosowanej agrotechniki oraz wybranej odmiany.
W ostatnich latach krajowe średnie plony utrzymują się na poziomie około 3,2-3,4 t/ha, choć na najlepiej prowadzonych i intensywnie pielęgnowanych plantacjach wyniki są często znacznie wyższe.
Na ostateczną wielkość plonu wpływają między innymi:
- Gęstość zasiewu w okresie jesieni,
- Skuteczna ochrona przed chorobami i szkodnikami podczas fazy kwitnienia,
- Odpowiednie nawożenie azotem i siarką.
Niekorzystne czynniki, takie jak susza podczas siewu czy wilgotne, deszczowe żniwa, mogą obniżyć plon nawet o kilkanaście procent względem zaplanowanych wartości. Dalsza część artykułu zawiera szczegółowe dane dotyczące średnich plonów z ostatnich lat oraz efektywności upraw prowadzonych metodami intensywnymi.
Jaka jest średnia wielkość plonu rzepaku ozimego w Polsce w ostatnich latach?
Według danych GUS, średni plon rzepaku ozimego w Polsce w ciągu ostatnich pięciu lat (2021-2025) wyniósł 3,32 t/ha. W poszczególnych sezonach prezentował się on następująco:
- 3,21 t/ha w 2021 roku,
- 3,38 t/ha w 2022 roku,
- 3,39 t/ha w 2023 roku,
- 3,30 t/ha w 2024 roku,
- 3,30 t/ha w 2025 roku.
Jak widać, pomimo zmienności warunków klimatycznych, plony utrzymują się w dość wąskim zakresie od 3,2 do 3,4 t/ha. Choć w 2025 roku zbiory zakończyły się na tym samym poziomie co rok wcześniej, żniwa były utrudnione ze względu na częste opady deszczu.
Wilgotna aura negatywnie odbiła się na zawartości oleju i jakości nasion. Mimo to stabilność plonów przez te lata to przede wszystkim efekt postępów w agrotechnice oraz zastosowania coraz lepszych odmian rzepaku, co pozwala minimalizować wpływ niesprzyjających warunków pogodowych.
Jaki plon rzepaku osiągają gospodarstwa prowadzone intensywnie i w sprzyjających warunkach?
W intensywnych gospodarstwach, na żyznych glebach i przy zastosowaniu kompleksowej ochrony chemicznej, rzepak ozimy osiąga plony sięgające 4-5 t/ha, co znacząco przewyższa krajową średnią. W korzystnych warunkach pogodowych oraz dzięki nowoczesnym technikom agrotechnicznym plony mogą być jeszcze wyższe. Rekord Polski w uprawie rzepaku ozimego z jednego hektara, ustanowiony w 2023 roku na Podkarpaciu, wynosi prawie 6,9 t/ha. W tym samym sezonie rekord ten był wielokrotnie poprawiany, a imponujący wynik 6,5-6,6 t/ha odnotowano również w gospodarstwach z Pomorza, Kujaw-Pomorza i Świętokrzyskiego.
Tak znakomite rezultaty zawdzięczamy:
- Intensywnemu nawożeniu dostosowanemu do analizy gleby,
- Wieloetapowej i precyzyjnie zaplanowanej ochronie fungicydowej oraz insektycydowej,
- Odpowiedniej obsadzie roślin.
Różnica między wynikami rekordowymi a średnią krajową na poziomie 3,3 t/ha ukazuje, jak duży potencjał plonotwórczy rzepaku wciąż pozostaje niewykorzystany w standardowych warunkach produkcji.
Czy uprawa rzepaku jest obecnie opłacalna?
Uprawa rzepaku ozimego pozostaje obecnie dochodowa przy przeciętnych plonach i obowiązujących cenach skupu. Jednak zysk w dużym stopniu zależy od ponoszonych nakładów produkcyjnych.
Przy krajowym średnim plonie wynoszącym 3,3 t/ha oraz cenie skupu około 2319 zł za tonę, przychód ze sprzedaży osiąga 7652,70 zł na hektar. Standardowe koszty produkcji wahają się między 5500 a 7000 zł/ha, co przekłada się na zysk od 652,70 do 2152,70 zł na hektar, nie biorąc pod uwagę dopłat bezpośrednich.
Minimalny plon, jaki trzeba uzyskać, aby pokryć wszystkie koszty, wynosi od 2,37 do 3,02 t/ha, w zależności od wysokości wydatków. Jeżeli plon spadnie poniżej tego progu, wynik finansowy może być niski lub nawet negatywny. Wyższy plon bezpośrednio przekłada się na większe zyski. Gospodarstwa, które systematycznie osiągają ponad 3,5 t/ha, odnotowują znacznie lepsze efekty finansowe niż te, które plonują poniżej tej wartości. Największy wpływ na koszty mają nawożenie i ochrona roślin, dlatego właśnie w tych obszarach kryje się największy potencjał na zwiększenie rentowności uprawy rzepaku.
Ile można zarobić na 1 ha rzepaku?
Przy średnim plonie krajowym wynoszącym około 3,3 t/ha oraz cenie rzepaku na poziomie około 2319 zł/t, rolnik może liczyć na przychód około 7652,70 zł z każdego hektara. Po uwzględnieniu standardowych wydatków, które zwykle mieszczą się w przedziale od 5500 do 7000 zł/ha, zysk oscyluje między 652,70 a 2152,70 zł, zanim doliczy się dopłaty.
Dopłaty bezpośrednie, wynoszące zazwyczaj od 1200 do 1600 zł za hektar, znacznie poprawiają sytuację finansową, podnosząc całkowity dochód do zakresu 1852,70-3752,70 zł/ha. W przypadku intensywnej uprawy, gdy plon sięga 4-4,5 t/ha, przy zachowaniu podobnych kosztów i ceny, zyski z samego ziarna mogą wynieść nawet od 2276,00 do 4935,50 zł na hektar. Natomiast niższy plon, rzędu 3 t/ha, w połączeniu z wyższymi wydatkami, może przełożyć się na stratę lub minimalny zysk, wartość ta waha się od -43,00 do 1457,00 zł na hektar, w zależności od poniesionych kosztów. Ostateczny rezultat finansowy jest zatem mocno uzależniony od wielkości plonów oraz wysokości nakładów. W ekstremalnych sytuacjach koszty produkcji mogą sięgać od 4150 nawet do 9175 zł za hektar.
Jak kształtuje się rynek uprawy rzepaku w Polsce?
Rynek uprawy rzepaku w Polsce rozwija się bardzo dynamicznie. W 2025 roku powierzchnia zasiewów sięgnęła aż około 1,1 mln hektarów, a plony przekroczyły 3,6 mln ton, to najwyższy wynik od kilku lat. Polska zajmuje trzecie miejsce w Unii Europejskiej pod względem produkcji tej rośliny, ustępując jedynie Francji i Niemcom. Dzięki temu rzepak stał się jednym z kluczowych towarów w krajowym rolnictwie.
Aktualne ceny skupu rzepaku wynoszą około 2319 zł za tonę. Należy jednak pamiętać, że różnice między poszczególnymi punktami skupu mogą sięgać nawet 150-200 zł na tonę. Wpływ na to mają przede wszystkim:
- Jakość nasion,
- Ich wilgotność,
- Odległość od zakładu przetwórczego.
Rzepak jest wykorzystywany głównie do produkcji oleju spożywczego oraz biodiesla, dlatego jego cena jest ściśle powiązana zarówno z rynkiem żywności, jak i sektorem energetycznym. Na rok 2026 planuje się utrzymanie areału zasiewów na poziomie około 1,1 mln hektarów. To dowód na to, że rolnicy wciąż postrzegają uprawę rzepaku jako atrakcyjną i opłacalną alternatywę wobec uprawy zbóż.
Ile powierzchni zajmuje uprawa rzepaku i rzepiku w Polsce w 2025 roku?
Według danych GUS, w 2025 roku powierzchnia uprawy rzepaku i rzepiku w Polsce osiągnęła około 1,1 mln ha, co oznacza wzrost o około 8,7% w stosunku do roku wcześniejszego. To najlepszy wynik pod względem powierzchni zasiewów tej rośliny w ostatnich latach, co było między innymi efektem korzystnej relacji cen rzepaku względem zbóż, wpływającej na decyzje rolników dotyczące wyboru uprawy.
Dominującą część tego areału stanowi rzepak ozimy, podczas gdy rzepak jary zajmuje zaledwie niewielką, kilkutysięczną powierzchnię. Zwiększenie zasiewów w roku 2025 wpłynęło także na wzrost zbiorów, dzięki większemu areałowi i wyższym plonom produkcja wzrosła o około 11,2% w porównaniu do roku poprzedniego. Te dane pochodzą z wynikowego szacunku GUS, opartego na lustracji pól przeprowadzonej w listopadzie przez rzeczoznawców terenowych.
Jakie były zbiory rzepaku w Polsce w latach 2023 i 2024?
Zbiory rzepaku i rzepiku w Polsce wyniosły według danych GUS 3,7 mln ton w 2023 roku, a w 2024 roku spadły do 3,3 mln ton. To wyraźny regres w produkcji w skali roku.
Powierzchnia upraw zmniejszyła się z około 1,1 mln ha do około 1,0 mln ha, co stanowi spadek o około 8,4%. To właśnie mniejszy areał był głównym powodem niższych plonów. Dodatkowo plon na hektar obniżył się z 3,39 t w 2023 roku do 3,30 t w 2024, co jeszcze bardziej wpłynęło na spadek całkowitej produkcji.
W 2024 roku mniejszy areał związany był z trudnymi warunkami podczas jesiennego siewu w poprzednim roku. Nie bez znaczenia był też fakt, że część rolników postanowiła zmienić profil upraw i ograniczyć powierzchnię przeznaczoną pod rzepak. Sytuacja uległa zmianie w 2025 roku, zarówno powierzchnia upraw, jak i plony ponownie poszły w górę. Więcej szczegółów na ten temat znajdziesz w dalszej części artykułu.
W których województwach skupia się największy areał upraw rzepaku?
Największy teren uprawy rzepaku w Polsce znajduje się w województwie lubelskim, gdzie obsiewa się ponad 150 tys. ha, co stanowi około 14% krajowej powierzchni tej rośliny. Na kolejnych miejscach plasują się województwa dolnośląskie z udziałem około 11% oraz wielkopolskie, które obejmuje około 10% upraw. Nieco mniejszy, bo około 9%, udział mają województwa warmińsko-mazurskie, kujawsko-pomorskie i zachodniopomorskie.
Jeśli zaś spojrzymy na procentowy udział rzepaku w strukturze zasiewów konkretnego regionu, to liderem okazuje się Polska południowo-zachodnia. Na przykład na Dolnym Śląsku rzepak zajmuje aż 13,8% całej powierzchni upraw, a w województwie opolskim,12,9%.
Takie rozmieszczenie upraw jest przede wszystkim związane z jakością gleby oraz lokalnymi tradycjami rolniczymi. Rzepak najlepiej rozwija się na żyznych glebach klas I-IVa, które w Polsce występują nierównomiernie, co wpływa na zróżnicowanie regionalne.
Wyraźne różnice widać także podczas jesiennej oceny stanu plantacji. W sezonie 2025/2026 wyniki oscylowały od 3,0 stopnia kwalifikacyjnego w województwach pomorskim, świętokrzyskim i warmińsko-mazurskim, aż po 4,4 stopnia w zachodniopomorskim.