Przycinanie pomidorów polega na regularnym usuwaniu bocznych pędów (wilków), dolnych liści oraz ogławianiu wierzchołka wzrostu. Dzięki temu roślina kieruje energię na dojrzewanie owoców. Odmiany indeterminowane, czyli wysokie, wymagają tych zabiegów co 7-10 dni. Natomiast odmiany determinowane, czyli krzaczaste, potrzebują tylko okazjonalnego usuwania liści dotykających gleby. Wilki usuwa się palcami już 2-3 tygodnie po posadzeniu. Ogławianie przeprowadza się w sierpniu, czyli 4-6 tygodni przed końcem sezonu, pozostawiając 2-3 liście nad najwyższym gronem. Zabiegi te pomagają ograniczyć ryzyko wystąpienia alternariozy i zarazy ziemniaczanej.
Na czym polega zabieg przycinania pomidorów?
Przycinanie pomidorów to zestaw różnych działań pielęgnacyjnych, które umożliwiają kontrolę wzrostu rośliny, a także kierowanie jej energii przede wszystkim na rozwój owoców. Obejmuje to:
- Usuwanie bocznych pędów, zwanych wilkami,
- Obrywanie dolnych liści,
- Ogławianie wierzchołka pod koniec sezonu.
Dzięki tym zabiegom roślina nie rozprasza sił na nadmierny wzrost liści, a koncentruje się na produkcji większych i smaczniejszych owoców. Jednocześnie poprawia się wentylacja wokół krzewu, co ogranicza ryzyko wystąpienia chorób grzybowych. Warto wykonywać przycinanie regularnie, najlepiej co 7-10 dni w trakcie całego sezonu wegetacyjnego.
Jakie korzyści przynosi regularne usuwanie zbędnych pędów?
Regularne usuwanie zbędnych pędów bocznych, zwanych również wilkami, sprzyja zwiększeniu zarówno rozmiaru, jak i jakości owoców. Dzięki temu roślina koncentruje składniki odżywcze na mniejszej liczbie gron, co pozytywnie wpływa na ich rozwój. Dodatkowo lepsza wentylacja między pędami zmniejsza wilgotność w obrębie krzewu, co ogranicza ryzyko wystąpienia chorób grzybowych, takich jak alternarioza czy zaraza ziemniaczana. Odcinanie dolnych liści pomaga zapobiegać przenoszeniu patogenów z gleby na roślinę, bo zarodniki grzybów mogą zostać rozniesione na niewielkie odległości przez krople deszczu lub podczas podlewania.
Co więcej, roślina pozbawiona nadmiaru liści szybciej dojrzewa, gdyż nie musi odżywiać wielu niepotrzebnych organów pobierających wodę i azot. Ponadto dzięki przejrzystej strukturze krzewu łatwiej przeprowadzać opryski ochronne oraz zbierać plony.
Co się stanie, jeśli zaniechasz przycinania krzewów?
Jeśli nie przycinamy pomidorów indeterminowanych, z kątów liści wyrastają liczne pędy boczne, które dalej się rozrastają, tworząc gęsty, rozgałęziony krzak. Taki bujny wzrost powoduje ograniczenie przepływu powietrza, co sprzyja rozwojowi chorób grzybowych.
Na przykład alternarioza zaczyna się rozwijać już przy 25°C i wilgotnych liściach utrzymujących się przez kilka godzin. Nadmiar liści pochłania duże ilości azotu i wody, przez co owoce są mniejsze, dojrzewają później oraz tracą swój smak. Nieusuwanie dolnych liści, które dotykają ziemi, ułatwia przenoszenie zarodników chorób bezpośrednio na roślinę. W efekcie plon może spaść nawet o 30-50% w porównaniu z roślinami prawidłowo uformowanymi i przyciętymi.
| Temat | Najważniejsze informacje |
|---|---|
| Na czym polega zabieg przycinania pomidorów? | Usuwanie bocznych pędów (wilków), obrywanie dolnych liści, ogławianie wierzchołka pod koniec sezonu. Poprawia wzrost i jakość owoców oraz wentylację rośliny. Przycinanie wykonywać regularnie co 7-10 dni. |
| Czy wszystkie odmiany pomidorów wymagają cięcia? | Odmiany determinowane (krzaczaste, balkonowe) wymagają sporadycznego usuwania liści dotykających ziemi, bez ogławiania. Odmiany indeterminowane (wysokie) wymagają regularnego wycinania wilków, prowadzenia pędów i ogławiania do połowy sierpnia. |
| Kiedy najlepiej rozpocząć przycinanie? | Pierwsze przycinanie 2-3 tygodnie po posadzeniu, usunięcie liści przy podłożu i młodych wilków 3-5 cm. Usuwanie dolnych liści po pojawieniu się pierwszych gron (4-6 tygodni), powtarzać co 7-10 dni. Ogławianie na przełomie lipca i sierpnia. |
| Jakich narzędzi używać? | Ostry i czysty sekator lub nożyczki ogrodowe. Małe wilki do 5 cm można usuwać palcami. Narzędzia dezynfekować po każdej roślinie (denaturat, spirytus, wybielacz). Cięcia najlepiej wykonywać rano w suchy, słoneczny dzień. |
| Jak prowadzić i formować roślinę? | Forma pomidora indeterminowanego na 1-2 główne pędy, przywiązywane do podpory. Regularne usuwanie wilków co 7-10 dni, podwiązywanie co 15-20 cm. Ogławianie pozostawiając 2-3 liście ponad najwyższym kwitnącym gronem w lipcu/sierpniu. |
| Jak unikać infekcji ran i chorób? | Zabiegi wykonywać w suchy, słoneczny poranek. Dezynfekować narzędzia po każdej roślinie. Nie stosować uszczelniaczy ran na zdrowych pomidorach. Usuwać i natychmiast usuwać zakażone liście. Przy masowym zakażeniu stosować profilaktycznie fungicyd miedziowy. |
Czy wszystkie odmiany pomidorów wymagają cięcia?
Nie wszystkie pomidory potrzebują intensywnego przycinania, wszystko zależy od tego, czy zaliczają się do odmian determinowanych, czy indeterminowanych. Odmiany determinowane, takie jak krzaczaste koktajlowe czy balkonowe, mają ograniczony wzrost, który jest zaprogramowany genetycznie.
Pęd główny kończy się kwiatostanem, a rośliny osiągają zwykle 50-80 cm wysokości. W przypadku tych odmian wystarczy sporadyczne usunięcie liści dotykających ziemi; nie wymagają one natomiast ogławiania.
Natomiast odmiany indeterminowane, czyli wysokie, rosną przez cały sezon i mogą dorastać nawet do 2-3 metrów.
W ich przypadku konieczne jest:
- Regularne wycinanie wilków,
- Prowadzenie pędów,
- Ogławianie, które najlepiej wykonać najpóźniej w połowie sierpnia.
Zanim więc przystąpimy do cięcia, warto najpierw określić, do której kategorii należy dany typ pomidora.
Kiedy najlepiej rozpocząć przycinanie pomidorów po posadzeniu?
Pierwsze przycinanie pomidorów przeprowadza się zwykle 2-3 tygodnie po wysadzeniu rozsady do gruntu. W tym czasie rośliny zdążą się już zaaklimatyzować i rozpocząć gwałtowny wzrost. Warto wtedy usunąć liście dotykające podłoża oraz młode wilki o długości 3-5 cm. Są one jeszcze delikatne, więc można je łatwo wyrwać palcami, bez konieczności sięgania po narzędzia.
Następne usuwanie dolnych liści przeprowadza się, gdy na roślinie pojawią się pierwsze grona owoców, co zwykle następuje 4-6 tygodni po posadzeniu. Od tej chwili zabieg ten warto powtarzać regularnie co 7-10 dni, aż do końca sezonu.
Ogławianie, czyli usuwanie wierzchołka wzrostu, wykonuje się na przełomie lipca i sierpnia. Pozwala to pomidorom zdążyć z dojrzeniem przed zakończeniem sezonu wegetacyjnego.
Jakich narzędzi używać do bezpiecznego dzielenia pędów i liści?
Do przycinania pomidorów najlepiej sprawdza się ostry i czysty sekator lub nożyczki ogrodowe. Tępe narzędzia miażdżą tkanki, pozostawiając postrzępione rany, które wolniej się goją i łatwiej ulegają zakażeniom.
Małe wilki, osiągające długość do około 5 cm, możesz bez ryzyka usunąć palcami, wykonując pewny ruch na bok lub w dół. Ta technika nie wymaga użycia żadnych narzędzi, a przy tym ogranicza powstawanie uszkodzeń. Po każdej roślinie starannie dezynfekuj narzędzia, przetrzyj ostrza denaturatem, spirytusem lub zanurz je na chwilę w 10-procentowym roztworze wybielacza. Wilgotne ostrza stanowią źródło przenoszenia patogenów, które mogą wywołać infekcje u pobliskich roślin już w kilka godzin. Cięcia najlepiej przeprowadzać rano, w suchy i słoneczny dzień. W ten sposób rany zdążą dobrze wyschnąć przed wieczornym spadkiem temperatury i wzrostem wilgotności powietrza.
Jak prawidłowo prowadzić i formować roślinę pomidora?
Prawidłowe formowanie pomidora indeterminowanego polega na prowadzeniu go na jeden lub dwa główne pędy, które przywiązuje się do pionowej podpory, na przykład tyczki czy sznurka, przez cały okres wegetacji. W trakcie wzrostu systematycznie usuwa się wilki wyrastające z kątów liści, pozostawiając tylko wybrane, prowadzone pędy.
Co około 7-10 dni warto dokładnie obejrzeć roślinę od dołu aż po szczyt i wyłamać lub wyciąć wszystkie nowe pędy boczne, które pojawiły się od ostatniego przeglądu. Roślinę podwiązuje się do podpory co 15-20 cm na wysokości kolejnych przyrostów, zwracając uwagę, aby łodyga swobodnie wisiała, ale nie była zbyt mocno zaciśnięta. Na przełomie lipca i połowy sierpnia zaleca się ogłowić wierzchołek rośliny, pozostawiając 2-3 liście ponad najwyższym kwitnącym gronem, co pozwala skupić energię na dojrzewaniu owoców.
Jak prowadzić pomidory na jeden lub dwa główne pędy?
Prowadzenie pomidora na jeden pęd to najbardziej powszechna technika. Zostawia się tylko główny pęd, a wszystkie wilki usuwa się regularnie. Dzięki temu roślina zachowuje przejrzystą budowę i daje skoncentrowany, wcześniejszy zbiór.
W przypadku prowadzenia na dwa pędy, oprócz głównego, dopuszcza się pierwszy wilk rozwijający się pod pierwszym gronem owoców. Ten dodatkowy pęd przywiązuje się do drugiej tyczki lub sznurka, dzięki czemu staje się równorzędnym elementem rośliny.
Rośliny z dwoma pędami wytwarzają większą liczbę gron, choć owoce dojrzewają nieco później. Jednocześnie zapotrzebowanie na wodę i składniki odżywcze wzrasta znacząco w porównaniu z metodą pojedynczego pędu. Ten sposób poleca się szczególnie przy szerszym odstępie sadzenia, na przykład 60-70 cm, gdy zależy nam na większej masie plonu z jednej rośliny.
Jak rozpoznać i szybko usuwać tak zwane wilki?
Wilki to boczne pędy wyrastające dokładnie w kątach liści, czyli tam, gdzie łodyga główna łączy się z ogonkiem liścia. Rozpoznanie ich jest bardzo proste, wilk zawsze zaczyna się właśnie w tym miejscu i posiada swoje własne listki, podczas gdy zwykły liść wyrasta bezpośrednio z łodygi i nie tworzy rozgałęzień. Najlepiej usuwać wilki, gdy mają od 3 do 5 cm długości. Wówczas są jeszcze delikatne i można je łatwo wyłamać szybkim ruchem na bok, bez potrzeby sięgania po sekator oraz bez ryzyka uszkodzenia rośliny.
Jeśli pędy osiągną długość ponad 5-7 cm, lepiej je już wycinać narzędziem, aby nie połamać fragmentu głównej łodygi. Tę czynność warto powtarzać co tydzień podczas kontrolowania całej rośliny. Najlepsze efekty osiąga się, wykonując ją w suchy dzień.
Dlaczego warto obrywać dolne liście stykające się z ziemią?
Dolne liście pomidorów, które styczności mają z ziemią lub zacieniają dolną część łodygi, warto usuwać już od momentu pojawienia się pierwszych gron. Zarodniki grzybów, takich jak Alternaria solani, odpowiedzialna za alternariozę, czy Phytophthora infestans, wywołująca zarazę ziemniaczaną, przetrzymują zimę w glebie. Podczas podlewania lub opadów deszczu łatwo przenoszą się na te liście, jeśli znajdują się zbyt blisko podłoża.
Zadbanie o usunięcie liści do wysokości około 30-40 cm tworzy swoistą strefę ochronną, która skutecznie hamuje rozprzestrzenianie się patogenów.
- Jednorazowo usuwać tylko 2-3 najniższe liście, by nie narażać rośliny na nadmierny stres,
- Zabieg powtarzać co 7-10 dni,
- Najlepiej wykonywać go rano, w suchych warunkach, co sprzyja szybszemu gojeniu się ran.
Które przebarwione lub uszkodzone liście należy usuwać bezwzględnie?
Liście zażółcone, pokryte brunatnymi lub ciemnobrązowymi plamami bądź nalotem pleśni, świadczą o aktywnej infekcji grzybowej lub niedoborach składników. Takie liście należy bezwzględnie usuwać. Alternarioza objawia się ciemnobrązowymi plamami o średnicy do 2 cm, otoczonymi żółtym, koncentrycznym obwodem. Te liście stanowią źródło wtórnych zarodników i muszą być odcięte wraz z ogonkiem bez zwłoki.
Uszkodzone mechanicznie, przełamane albo zgniłe u nasady liście tworzą otwartą drogę dla bakterii i grzybów, co sprzyja szybszemu rozwojowi chorób. Należy je umieścić w szczelnym worku foliowym i usunąć z terenu uprawy, ponieważ nie nadają się do kompostowania, zainfekowany materiał może zagrażać zdrowiu pozostałych roślin. Natomiast zdrowe, zielone liście, nawet te znajdujące się na dolnych partiach roślin, pozostawia się aż do momentu, gdy pojawią się owoce powyżej nich.
Kiedy i jak właściwie przeprowadzić ogławianie końcówki wzrostu?
Ogławianie pomidorów, czyli usuwanie wierzchołka głównego pędu, przeprowadza się zwykle między końcem lipca a pierwszą połową sierpnia, najpóźniej do 10-15 sierpnia. Ten zabieg hamuje dalszy wzrost rośliny w górę, przekierowując energię na dojrzewanie już uformowanych owoców. Najlepiej wykonać go 4-6 tygodni przed zakończeniem sezonu, aby pomidory zdążyły osiągnąć pełną dojrzałość. Podczas tego procesu zostawia się 2-3 liści nad najwyższym kwitnącym lub zawiązującym się gronem, które produkują substancje odżywcze niezbędne do wypełnienia owoców.
Cięcie najlepiej wykonać sekatorem w suchy i słoneczny dzień, dbając o to, by było równe i prostopadłe do łodygi, zmniejsza to wielkość rany. Jeśli ogławianie przeprowadzi się zbyt wcześnie, jeszcze przed końcem lipca, można usuwać grona, które miałyby szansę dojrzeć, dlatego warto poczekać, aż roślina pokaże 4-6 gron z zawiązkami.
Jak uniknąć infekcji rany i chorób podczas obrywania liści?
Aby zapobiec zakażeniom ran po obrywaniu liści, zabiegi wykonuj wyłącznie w suchy, słoneczny poranek. W takich warunkach świeże rany szybko się osuszają i same się zamykają, chronione przed wilgocią przez kilka godzin.
Po pracy z każdą rośliną starannie dezynfekuj narzędzia tnące, przetrzyj ostrze denaturatem albo na chwilę zanurz w roztworze spirytusu. Wilgotne ostrze może przenosić chorobotwórcze mikroorganizmy, które łatwo zakażą pobliskie rośliny.
Nie stosuj past ani innych preparatów uszczelniających rany na zdrowych pomidorach. W sprzyjających warunkach małe ranki same schną w ciągu kilkunastu minut.
Jeśli zauważysz objawy alternariozy lub zarazy ziemniaczanej, na przykład ciemnobrązowe plamy czy biały nalot, ścięte liście umieść w worku foliowym i natychmiast wynieś je poza uprawę. Taki zainfekowany materiał nie powinien trafiać na kompost, ponieważ przetrwa w glebie przez długi czas, zwiększając ryzyko nawrotu choroby. W sytuacji masowego porażenia grzybem warto rozważyć profilaktyczne opryskiwanie fungicydem miedziowym, który jest dopuszczony do stosowania, zaraz po usunięciu liści.