Na hektar gorczycy białej w plonie głównym wysiewa się 8-12 kg nasion. W plonie poplonowym stosuje się 15-30 kg/ha, natomiast gorczycy sarepskiej lub czarnej, zaledwie 4,5-6 kg/ha, ze względu na drobniejsze nasiona. Siew przeprowadza się na głębokość 1,5-3 cm, w rozstawie rzędów 20-25 cm. Gorczyca biała wschodzi po 4-7 dniach od siewu. Uprawa jako poplon ścierniskowy nie tylko chroni glebę przed erozją i wzbogaca ją w materię organiczną, ale także działa fitosanitarne. Uwalniane izotiocyjaniany ograniczają populacje nicieni glebowych nawet o 40-80%. Przeciętny plon nasion gorczycy białej w plonie głównym wynosi 1,0-1,5 t/ha.
Ile kilogramów gorczycy wysiewa się na hektar?
Na jeden hektar gorczycy białej, uprawianej jako główny plon, wysiewa się zazwyczaj od 8 do 12 kg nasion. Pozwala to uzyskać gęstość około 100-150 roślin na metr kwadratowy, zakładając, że masa tysiąca nasion wynosi około 7 gramów. W przypadku gorczycy sarepskiej i czarnej norma ta jest znacznie niższa, bo wynosi od 4,5 do 6 kg na hektar. Drobniejsze nasiona tych odmian i docelowa ilość roślin, sięgająca 150-200 na m², tłumaczą mniejszą dawkę nasion.
Jeśli chodzi o uprawę na poplon, gdzie istotne jest szybkie pokrycie gleby i uzyskanie sporej masy zielonej, ilość wysiewu gorczycy białej wzrasta do 20-30 kg na hektar. Dodatkowo, każde opóźnienie siewu o około 10 dni wymaga zwiększenia dawkowania nasion o 10-15%, co ma na celu zrekompensowanie skróconego czasu wegetacji. Ilość wysiewanych nasion zależy więc od gatunku gorczycy, sposobu uprawy oraz terminu siewu.
Jaka jest norma wysiewu gorczycy na plon główny?
Norma wysiewu gorczycy białej w plonie głównym, czyli przeznaczonej na nasiona, wynosi 10-12 kg/ha, co odpowiada około 100-150 roślinom na metr kwadratowy. Takie zagęszczenie pozwala optymalnie wykorzystać przestrzeń, zapewnia odpowiednie doświetlenie roślin i skutkuje równomiernym dojrzewaniem łuszczyn.
Mając na uwadze średnią masę tysiąca nasion gorczycy białej, która wynosi około 7 g, oraz zakładaną wschodoliwość na poziomie 85%, należy wysiać około 8-9 kg/ha, by osiągnąć minimalną obsadę, a do 12 kg/ha, jeśli chcemy uzyskać maksymalną. Gorczyca sarepska i czarna, które również uprawiane są na ziarno, potrzebują znacznie mniejszej dawki, zaledwie 4,5-6 kg/ha. Wynika to z mniejszych rozmiarów ich nasion oraz wyższej planowanej obsady, którą warto uwzględnić podczas wysiewu. Zbyt gęsty siew może powodować nadmierne wyleganie roślin i utrudniać omłot, dlatego ważne jest, by nie przekraczać górnej granicy zalecanej normy wysiewu.
Ile gorczycy sieje się na poplon ścierniskowy?
Na poplon ścierniskowy gorczycę białą wysiewa się zwykle w ilości 15-25 kg/ha. Jeśli jednak zasiew odbywa się po 10 sierpnia, warto zwiększyć dawkę do 20-30 kg/ha, aby nadrobić skrócony czas wegetacji.
Wyższa norma wysiewu wynika z innego celu uprawy, zależy nam głównie na szybkim pokryciu ziemi i uzyskaniu dużej ilości zielonej masy, a niekoniecznie na maksymalnym plonie nasion. W przypadku dawki 20 kg/ha i przy standardowej wschodności, gorczyca biała wyrasta w ciągu 4-7 dni. Po upływie około 6-8 tygodni rośliny osiągają wysokość 60-90 cm, tworząc zwarty pokrój, który skutecznie chroni glebę przed erozją.
Gorczyca czarna, stosowana również jako poplon, potrzebuje mniejszej ilości nasion, zazwyczaj wystarczy 6-10 kg/ha. Wytwarza przy tym obfitszą masę zieloną, nawet przy niższym zagęszczeniu. Siew poplonu najlepiej przeprowadzić jak najszybciej po zbiorze uprawy głównej, idealnie między lipcem a 20 sierpnia.
Jak jakość gleby wpływa na dawkę siewu gorczycy?
Na lżejszych i mniej żyznych glebach warto zwiększyć normę wysiewu gorczycy białej o 10-20% w stosunku do wartości zalecanej dla gleb średnich. Wynika to z niższej zdolności kiełkowania, więc konieczne jest uzupełnienie liczby roślin, które nie wzejdą. Gleby ciężkie i zlewne nie sprzyjają rozwojowi tej rośliny, rozwija się ona tam słabiej i jest bardziej narażona na choroby korzeni. W takich warunkach warto ograniczyć zagęszczenie do dolnego progu normy, czyli 8-10 kg/ha.
Gorczyca najlepiej rośnie na glebach gliniastych lub piaszczysto-gliniastych o odczynie obojętnym bądź nieco zbliżonym do neutralnego. Optymalne pH dla niej to 5,8-6,8, natomiast poniżej wartości 5,5 zarówno kiełkowanie, jak i plonowanie znacząco się pogarszają. Na kwaśnych glebach wskazane jest wapnowanie przed siewem, ponieważ brak wapnia osłabia młode rośliny i sprzyja rozwojowi chorób korzeni. W miejscach bogatych w materię organiczną i o dobrej strukturze wystarczy stosować standardową normę wysiewu dla gorczycy białej, czyli 10-12 kg/ha.
Jak dostosować dawkę gorczycy przy siewie rzędowym lub opóźnionym?
Przy siewie rzędowym, z rozstawą 20-25 cm, standardowa dawka wysiewu gorczycy białej wynosi zwykle 10-12 kg/ha. W przypadku siewu rzutowego trzeba zwiększyć tę ilość o 15-20%, ponieważ nasiona rozmieszczają się mniej równomiernie, a niektóre mogą trafić zbyt głęboko lub zbyt płytko, co wpływa na kiełkowanie.
Jeśli siew zostanie opóźniony o 10 dni względem optymalnego terminu, plon gorczycy białej spada przeciętnie o 13%. Przy 20-dniowym przesunięciu spadek jest jeszcze bardziej zauważalny i wynosi około 19%. W takich sytuacjach warto zwiększyć normę wysiewu o dodatkowe 10-15%, aby zrekompensować niekorzystne warunki dla kiełkowania.
Gorczyca sarepska jest jeszcze bardziej wrażliwa na opóźnienia w siewie, przy 20 dniach opóźnienia plon może zmniejszyć się nawet o 27%. Z tego powodu zwiększenie dawki nasion jest tu szczególnie ważne, aby utrzymać zadowalający poziom plonów. Kiedy gleba jest zbyt sucha i brak jest podsiąku, należy zastosować górną granicę normy wysiewu, ponieważ duża część nasion może nie skiełkować zgodnie z oczekiwaniami. Zwiększona dawka pomaga wtedy wyrównać te straty. Przy siewie agregowanym bezpośrednio po zbiorze kombajnem, gdy w glebie wciąż utrzymuje się wilgoć, można ograniczyć ilość wysiewanych nasion do dolnej granicy 10-12 kg/ha.
Jaka jest zalecana norma wysiewu gorczycy w mieszankach poplonowych?
W mieszankach poplonowych, gdzie gorczyca biała łączy się z facelią, zaleca się wysiew 8-10 kg/ha gorczycy oraz 3-5 kg/ha facelii. Natomiast gdy gorczyca biała miesza się z rzodkwią oleistą, dawka gorczycy obniża się do 6-8 kg/ha, a rzodkiew wysiewa się w ilości 6-10 kg/ha, dzięki temu oba gatunki osiągają podobne tempo pokrycia gleby.
W przypadku mieszank dwu- lub trójskładnikowych z udziałem gorczycy, dawki poszczególnych składników powinny być ograniczone do 40-60% normy stosowanej w uprawie czystej. Taki zabieg zapobiega nadmiernemu zagęszczeniu oraz zapewnia odpowiednie doświetlenie roślin. Gorczyca w mieszance z wyką siewną nie powinna przekraczać 8 kg/ha, ponieważ jej szybki wzrost może przygniatać wolniej rozwijającą się wykę. Istotne jest też, aby w mieszance znalazł się przynajmniej jeden gatunek spoza rodziny kapustowatych, to skuteczna metoda na zmniejszenie ryzyka rozwoju chorób charakterystycznych dla gorczycy i rzepaku.
| Temat | Najważniejsze informacje |
|---|---|
| Ilość wysiewu gorczycy na hektar |
Gorczyca biała: 8-12 kg/ha (gęstość 100-150 roślin/m², MTN ok. 7 g) Gorczyca sarepska i czarna: 4,5-6 kg/ha (150-200 roślin/m²) Na poplon gorczyca biała: 20-30 kg/ha Opóźnienie siewu o 10 dni wymaga zwiększenia dawki o 10-15%. |
| Jak i kiedy siać gorczycę? |
Siew jak najszybciej po zbiorze plonu głównego. Najlepszy termin: ostatnie dni marca, początek kwietnia (główny), lipiec, początek sierpnia (ściernisko). Głębokość siewu: 1,5, 3 cm, odstęp między rzędami: 20-25 cm. Gleba powinna być spulchniona i wyrównana. |
| Wymagania glebowe gorczycy |
Najlepsze są żyzne gleby gliniaste lub piaszczysto-gliniaste, pH 5,8-6,8 pH poniżej 5,5 utrudnia wzrost; zalecane wapnowanie. Radzi sobie na słabszych glebach (kompleks żytni) przy nawadnianiu, plony niższe o 20-30%. Gleby ciężkie i zlewny nie sprzyjają uprawie. |
| Gatunki gorczycy i ich parametry uprawy |
Gorczyca biała (sinapis alba): MTN 7 g, wysiew 8-12 kg/ha, 28% tłuszczu, kiełkuje przy 1-2°C. Gorczyca sarepska (brassica juncea): wysiew 4,5-6 kg/ha, 35% tłuszczu, wymaga gleby od 6°C. Gorczyca czarna (brassica nigra): podobnie do sarepskiej, 31% tłuszczu, trudniejszy zbiór mechaniczny. |
| Korzyści fitosanitarne uprawy gorczycy na poplon |
Obecność glukozynolatów uwalnia izotiocyjaniany redukujące nicienie o 40-80%. Hamuje chwasty światłem i zwartą warstwą roślin. Korzenie sięgają 60-90 cm, poprawiają strukturę gleby i aktywność mikroorganizmów. Zielona masa wzbogaca glebę w azot i substancje organiczne (15-25 ton/ha). |
| Zagrożenia dla plonów gorczycy |
Słodyszek rzepakowy, może zniszczyć do 80% łuszczyn. Choroby grzybowe: alternarioza, czerń krzyżowych, zgnilizna (straty do 20-30%). Pchełki ziemne, tantniś krzyżowiaczek i tantnisia kapuściana, uszkadzają liście. Sadzenie po rzepaku i kapustowatych maksymalnie co 3-4 lata zalecane. |
| Kiedy kosić lub przyorywać gorczycę na poplon? |
Najpóźniej do końca października, najlepiej w fazie od pąkowania do początku kwitnienia. Przyoranie na głębokość 20-25 cm, zalecane wałowanie lub podorywka. Mulcz można zostawić na zimę, koszenie 5-8 cm nad ziemią, korzystne na glebach lekkich. |
Jak i kiedy siać gorczycę?
Gorczycę warto wysiewać jak najszybciej po zebraniu plonu głównego. W przypadku tego ostatniego, najlepszy czas na siew przypada na ostatnie dni marca lub pierwsze dni kwietnia. Natomiast w uprawie na ściernisko najkorzystniejsze terminy to lipiec oraz początek sierpnia.
Do siewu używa się siewnika zbożowego, a nasiona umieszcza się na głębokości od 1,5 do 3 cm, z odstępem między rzędami wynoszącym 20-25 cm. Zbyt głębokie wysiewanie hamuje kiełkowanie i powoduje rzadsze obsadzenie roślin.
Przed rozpoczęciem siewu gleba powinna być dokładnie spulchniona i wyrównana. Duże grudki ziemi utrudniają kontakt nasion z podłożem, co negatywnie wpływa na wschody i rozwój roślin.
Gorczyca rozwija się bardzo szybko, już po 6-8 tygodniach od wysiewu nadaje się do przyorania jako zielony nawóz. Jeśli natomiast celem jest uzyskanie nasion, to od siewu do zbioru mija zwykle od 90 do 130 dni. Kluczowym elementem sukcesu uprawy jest odpowiedni termin oraz głębokość siewu. Opóźnienia lub zbyt głębokie wysiewanie mogą znacząco zmniejszyć plon i ograniczyć efektywność uprawy.
Kiedy najlepiej siać gorczycę na zielony nawóz?
Gorczycę na zielony nawóz warto siać jak najszybciej po zbiorze głównego plonu. Najlepszym okresem jest czas od końca lipca do 20 sierpnia, choć przy wcześniejszych zbiorach zbóż lipcowy siew daje najlepsze rezultaty.
Sianie po 20 sierpnia znacząco skraca okres wegetacji poplonu, co przekłada się na mniejszą masę zieloną i ograniczone korzyści fitosanitarne. Na przykład, gorczyca biała wysiana na początku września może wykształcić o 30-40% mniej biomasy niż ta posiana w sierpniu.
Ta roślina wyróżnia się szybkim wschodem i wzrostem, nawet przy krótszym dniu. Jednak aby prawidłowo zakwitnąć i wyprodukować wartościowe glukozydy, potrzebuje minimum 6-8 tygodni wegetacji.
W przypadku poplonu zimowego, nawet jeśli gorczyca przemarznie, pozostaje na polu przez całą zimę, a następnie ulega naturalnemu rozkładowi w glebie, bez konieczności przyorywania. Na terenach podatnych na erozję wietrzną szczególnie ważny jest wczesny siew gorczycy. Już około dwóch tygodni po wschodach rośliny tworzą gęsty łan, który skutecznie chroni glebę przed wywiewaniem.
Na jaką głębokość należy siać nasiona gorczycy?
Nasiona gorczycy białej wysiewa się na głębokość od 1,5 do 3 cm, a najlepsze rezultaty uzyskuje się, gdy siew odbywa się na głębokości 2-2,5 cm. Taki sposób umieszczenia nasion w glebie zapewnia im dobry kontakt z wilgotną warstwą, co sprzyja szybkim i równomiernym wschodom.
W przypadku gorczycy sarepskiej i czarnej, które mają mniejsze nasiona, zaleca się płytki siew na poziomie 1-2 cm. Umieszczenie ich głębiej może osłabić siłę kiełkowania, przez co nasiona mogą nie zdołać przebić się przez warstwę ziemi.
Siew zbyt płytki, poniżej 1 cm, powoduje, że powierzchnia gleby szybko wysycha, co prowadzi do nieregularnych lub niepełnych wschodów, zwłaszcza podczas suszy. Natomiast umieszczanie nasion głębiej niż 3 cm opóźnia kiełkowanie nawet o kilka dni i obniża ilość roślin, gdyż nie wszystkie siewki są w stanie wydostać się na powierzchnię. Przed rozpoczęciem siewu warto zadbać o dobre dociśnięcie oraz wyrównanie gleby. To działanie pozwala utrzymać nasiona na jednakowej głębokości w całym polu, co przekłada się na bardziej wyrównany wzrost roślin i wyższe plony.
Czy gorczycę można siać ręcznie czy siewnikiem?
Gorczycę można siać zarówno przy pomocy siewnika, jak i ręcznie. Na większych areałach, przekraczających kilka arów, znacznie lepiej sprawdzi się siewnik zbożowy lub specjalistyczne urządzenie do małonasiennych. Dzięki drobnym wysiewnikom w siewniku zbożowym można precyzyjnie ustawić normę wysiewu oraz utrzymać równomierną głębokość na poziomie 1,5-3 cm, przy rozstawie rzędów wynoszącym 20-25 cm.
Rzutowy siew ręczny jest dobrym rozwiązaniem dla niewielkich działek i ogródków, choć wymaga dokładnego wymieszania nasion z piaskiem lub trocinami w proporcji 1:5, co umożliwia równomierne rozłożenie drobnych ziaren. Po wysianiu warto zabezpieczyć nasiona przed pozostaniem na powierzchni gleby, używając lekkiego bronowania lub delikatnego przykrycia grabiami.
Siew bezpośrednio po żniwach, realizowany agregatem podłączonym do kombajnu, pozwala połączyć uprawę z wysiewem w jednym przejeździe. Takie rozwiązanie nie tylko oszczędza czas, lecz także wykorzystuje resztkową wilgoć w glebie po zbiorze głównego plonu.
Po jakim czasie od siewu wschodzi gorczyca?
Gorczyca biała zwykle kiełkuje w ciągu 4-7 dni od wysiewu, jeśli temperatura gleby utrzymuje się w przedziale 10-20°C, a jej powierzchnia jest odpowiednio wilgotna. Gorczyca sarepska zaczyna rosnąć już przy 1-2°C i pojawia się po 6-11 dniach, co czyni ją jedną z najwcześniejszych roślin do wysiewu wiosną. W chłodniejszych warunkach, kiedy temperatura spada poniżej 8°C, czas wschodów gorczycy białej może wydłużyć się nawet do 10-14 dni.
Latem, kiedy panują gorące i suche dni, nasiona mogą wykiełkować znacznie szybciej, w ciągu 3-4 dni. Młode rośliny gorczycy wykazują dużą odporność na krótkotrwałe przymrozki. Po wcześniejszym zahartowaniu są w stanie przetrwać spadki temperatury do około -6°C bez uszkodzeń.
Nieregularne wschody najczęściej spowodowane są kilkoma czynnikami:
- Zbyt głębokim wysiewem,
- Przesuszeniem wierzchniej warstwy gleby,
- Obecnością dużych bryłek ziemi, które utrudniają nasionom równomierne przykrycie i rozwój.
Jakie są wymagania glebowe dla gorczycy?
Gorczyca najlepiej rozwija się na żyznych glebach gliniastych lub piaszczysto-gliniastych, które cechuje obojętne lub lekko kwaśne pH, w zakresie od 5,8 do 6,8. Kiedy ziemia jest zbyt kwaśna, czyli o pH poniżej 5,5, wzrost roślin jest znacznie utrudniony, mają wtedy słabsze korzenie, rosną wolniej i łatwiej zapadają na choroby korzeniowe. Niezwykle ważne dla wszystkich odmian gorczycy są gleby bogate w wapń. W miejscach, gdzie podłoże jest zbyt kwaśne, warto zdecydować się na wapnowanie, najlepiej wykonać je jesienią, przed orką lub bezpośrednio po zbiorze przedplonu.
Gorczyca radzi sobie również na glebach słabszych, należących do kompleksu żytniego, pod warunkiem regularnego nawadniania, jednak tam plony nasion są o 20-30% niższe niż na glebach z kompleksu pszennego. Natomiast gleby ciężkie, zlewne i słabo przepuszczalne nie sprzyjają uprawie gorczycy. Rośliny na takich terenach słabo reagują na nawożenie azotem, a ich korzenie pozostają płytkie, co zwiększa ryzyko zgnilizn.
W jaki sposób gatunek gorczycy warunkuje parametry uprawy?
W Polsce uprawia się trzy odmiany gorczycy: sinapis alba (białą), brassica juncea (sarepską) oraz brassica nigra (czarną). Różnią się one nie tylko normą wysiewu, ale także zawartością tłuszczu w nasionach oraz wymaganiami dotyczącymi gleby.
Gorczyca biała wyróżnia się największymi nasionami, których masa tysiąca nasion (MTN) wynosi około 7 g. Zaleca się wysiew w ilości 8-12 kg na hektar podczas głównego siewu. Jej nasiona zawierają około 28% tłuszczu, a ten gatunek jest najczęściej wybierany ze względu na łatwość uprawy.
Gorczyca sarepska ma mniejsze nasiona i wymaga rzadszego wysiewu, na poziomie 4,5-6 kg/ha. Dzięki wysokiej zawartości tłuszczu, sięgającej 35%, jest najbardziej ceniona jako roślina oleista. Niestety, jest też najbardziej podatna na suszę w trakcie kwitnienia i okresu dojrzewania.
Gorczyca czarna ma podobne wymagania do sarepskiej, jeśli chodzi o normę wysiewu i preferencje glebowe. W jej nasionach znajduje się około 31% tłuszczu. Jednak ze względu na skłonność do osypywania się nasion, zbiór mechaniczny bywa utrudniony, co ogranicza jej znaczenie w polskim rolnictwie.
Kluczowy jest również odpowiedni termin siewu, dostosowany do konkretnego gatunku:
- Gorczyca biała zaczyna kiełkować już przy 1-2°C, co pozwala na jej wcześniejsze wysiewanie,
- Gorczyca sarepska i czarna wymagają, aby temperatura gleby sięgała co najmniej 6°C.
Jakie korzyści fitosanitarne przynosi uprawa gorczycy na poplon?
Uprawa gorczycy jako poplonu wykazuje silne właściwości fitosanitarne dzięki obecności glukozynolatów, czyli glukozydów siarkowych, zawartych w jej tkankach. Po przyoraniu rośliny i rozkładzie tych związków uwalniają się izotiocyjaniany, które skutecznie ograniczają liczebność nicieni w glebie.
Działanie izotiocyjanianów przypomina efekt chemicznych fumigantów stosowanych do odkażania gleby. Redukują one populacje nematod na poziomie od 40 do 80%, w zależności od intensywności uprawy oraz ilości przyoranej biomasy. To rozwiązanie jest szczególnie korzystne na polach, gdzie w płodozmianie często występują ziemniaki lub buraki cukrowe.
Gorczyca szybko rozrasta się, tworząc gęstą warstwę, która zacienia powierzchnię gleby, co skutecznie hamuje rozwój chwastów. Dzięki temu, po jej przyoraniu, pole jest mniej porośnięte niechcianymi roślinami, co pozwala ograniczyć zużycie herbicydów pod kolejny uprawiany gatunek. System korzeniowy tego poplonu sięga głęboko, nawet na 60-90 cm, co przyczynia się do głębokiego spulchniania gleby oraz poprawy jej struktury. Tak głęboko rozwinięte korzenie wspomagają też podsiąkanie wody oraz stymulują aktywność mikroorganizmów glebowych. Zielona masa gorczycy po rozkładzie wzbogaca glebę w cenne substancje organiczne i azot. W optymalnych warunkach plon poplonu z białej gorczycy może osiągać nawet 15-25 ton na hektar, co przekłada się na znaczną poprawę żyzności pola przed następną uprawą.
Jakie zagrożenia redukują plony gorczycy?
Największym zagrożeniem dla plonu gorczycy, zwłaszcza gdy uprawiana jest na nasiona, stanowi słodyszek rzepakowy (Meligethes aeneus). Ten szkodnik może pojawić się masowo już w fazie pąkowania, niszcząc nawet do 80% potencjalnego plonu łuszczyn.
Gorczyca jest także podatna na te same choroby grzybowe co rzepak, takie jak alternarioza kapustowatych (Alternaria spp.), czerń krzyżowych czy zgnilizna twardzikowa. W wilgotnych latach infekcje te mogą doprowadzić do strat w plonie sięgających 20-30%.
Tuż po wschodach siewki gorczycy często atakowane są przez pchełki ziemne. Ich obecność objawia się charakterystycznymi, okrągłymi otworkami na liścieniach, a w suchych i upalnych okresach może to skutkować całkowitym zniszczeniem plantacji, zwłaszcza przy wczesnym siewie.
Kolejnymi groźnymi szkodnikami liści są tantniś krzyżowiaczek (Plutella xylostella) oraz tantnisia kapuściana. Gąsienice tych owadów żerują na liściach, skeletonizując je, co znacząco redukuje powierzchnię asymilacyjną i osłabia rośliny. Uprawa gorczycy po zbożach z innej rodziny botanicznej zmniejsza ryzyko wystąpienia chorób przenoszonych przez glebę. Mimo to, nie powinno się jej sadzić po rzepaku ani innych kapustowatych częściej niż raz na 3-4 lata, ponieważ nagromadzenie patogenów w glebie może wtedy poważnie obniżyć plon.
Kiedy kosić lub przyorywać gorczycę na poplon?
Gorczycę, którą planujemy wykorzystać jako zielony nawóz, warto skosić lub przyorać najpóźniej do końca października. W tym czasie rośliny powinny być jeszcze świeże i elastyczne, ponieważ zdrewniałe łodygi rozkładają się wolniej i mogą utrudniać późniejszą uprawę gleby wiosną. Najlepszy moment na przyoranie lub skoszenie przypada na fazę od pąkowania do początku kwitnienia. Wtedy gorczyca zawiera najwyższe stężenie substancji odżywczych oraz glukozynolatów, co sprzyja szybszemu rozkładowi masy zielonej oraz wzmacnia efekt fitosanitarny.
Jeśli zaś gorczycę wykorzystujemy jako mulcz, który ma przemarznąć, nie musimy go przyorywać jesienią. Po zimowym wymrożeniu resztki rozkładają się samoczynnie na powierzchni gleby, jednocześnie zabezpieczając ją przed erozją przez cały sezon. Koszenie na wysokości od 5 do 8 cm nad ziemią i pozostawienie mulczu jest szczególnie polecane na glebach lekkich oraz narażonych na wiatr, ponieważ pomaga zapobiegać erozji wietrznej.
Przyoranie zielonej masy wykonujemy na głębokość 20-25 cm. Po tym zabiegu wskazane jest zastosowanie podorywki lub wałowania, co usprawnia styczność materiału roślinnego z glebą i przyspiesza jego rozkład.
Ile nasion można zebrać z hektara w uprawie gorczycy na ziarno?
Z hektara gorczycy uprawianej na nasiona w plonie głównym uzyskuje się przeciętnie od 1,0 do 1,5 tony. Jednak przy korzystnych warunkach agrotechnicznych i klimatycznych plony mogą wzrosnąć nawet do 2,0-2,5 t/ha. Na najlepszych stanowiskach i w wyjątkowo sprzyjających latach zdarzają się zbiory przekraczające 2,5 tony, choć takie sytuacje są rzadkością w codziennej praktyce produkcyjnej.
Opóźnienie siewu gorczycy białej o 10 dni skutkuje zmniejszeniem plonu o około 13%, a przesunięcie terminu o 20 dni powoduje spadek o 19%. Przy założeniu plonu bazowego wynoszącego 1,5 t/ha, oznacza to utratę około 195 kg oraz 285 kg na hektarze. Natomiast gorczyca sarepska jest bardziej podatna na opóźnienia, przy 20-dniowym przesunięciu zbioru jej plon redukuje się aż o 27%, co daje stratę około 405 kg z hektara.
Zbiór gorczycy białej przeprowadza się kombajnem zbożowym, kiedy wilgotność nasion spadnie poniżej 12%. Do jednokrotnego omłotu można przystąpić, gdy brązowe są 70-80% łuszczyn. Zbyt wczesny termin zbioru niekorzystnie wpływa na wysokość plonu, natomiast zbyt późny sprzyja zwiększonym stratom spowodowanym osypywaniem się nasion.
Jakie rośliny stanowią alternatywę dla gorczycy na międzyplon?
Najczęściej wybieraną alternatywą dla gorczycy, zarówno w mieszankach, jak i jako samodzielny poplon, jest facelia błękitna (Phacelia tanacetifolia). Zaleca się wysiew w dawce 8-10 kg/ha. Jej dużą zaletą jest to, że nie jest spokrewniona z rzepakiem ani kapustowatymi, przez co nie gromadzi chorób charakterystycznych dla tych upraw.
Drugim często stosowanym zamiennikiem jest rzodkiew oleista (Raphanus sativus var. Oleiformis), którą sieje się w ilości 20-30 kg/ha. Roślina ta szybko rozwija obfitą masę korzeniową, co pomaga w spulchnianiu gleby. Dodatkowo, po przemrożeniu pozostawia luźną strukturę, korzystną dla dalszej uprawy.
W mieszankach poplonowych często wykorzystuje się także peluszkę, wykę siewną i inne rośliny strączkowe, które skutecznie wzbogacają glebę w azot biologiczny na poziomie 40-80 kg N/ha. Można je łączyć z gorczycą, np. w dawkach 8 kg gorczycy wraz z 30-40 kg roślin strączkowych na hektar.
Sorgo sudańskie (Sorghum sudanense) jest polecane jako międzyplon letni na ciepłych, lekkich glebach. Wymaga jednak temperatury gleby przekraczającej 12°C do prawidłowego kiełkowania i jest wrażliwe na przymrozki, co sprawia, że jego uprawę w Polsce ogranicza się głównie do okresu od czerwca do sierpnia.
Wykorzystanie facelii lub mieszanki facelii ze strączkowymi okazuje się najlepszym rozwiązaniem fitosanitarnym i agrotechnicznym na polach po rzepaku czy innych kapustowatych, gdzie nie można stosować gorczycy.