Cykoria jest rośliną dwuletnią. W pierwszym roku tworzy rozetę liści oraz korzeń spichrzowy, a dopiero w drugim roku kwitnie. Od siewu do zbioru korzeni mija 130-150 dni. Cykoria sałatowa wymaga dodatkowo 3-6 tygodni pędzenia w ciemności, co łącznie daje 151-192 dni do uzyskania gotowej, białej główki. Optymalna gleba powinna mieć pH 6,0-7,0. Siew do gruntu powinien odbywać się od połowy maja do połowy czerwca, na głębokość 1-2 cm, z zachowaniem rozstawu 30-40 cm między rzędami oraz 8-15 cm między roślinami. Ponadto uprawa możliwa jest także w doniczce, na balkonie.
Czy cykoria jest rośliną wieloletnią?
Cykoria to roślina dwuletnia, nie wieloletnia. W pierwszym roku jej wzrost ogranicza się do wytworzenia rozety liści oraz zgrubiałego korzenia spichrzowego, który pełni funkcję magazynu substancji odżywczych.
Dopiero podczas drugiego roku z tego korzenia rozwija się rozgałęziony, słabo ulistniony pęd kwiatostanowy, który może osiągnąć nawet 1,5 metra wysokości. Wówczas roślina kwitnie przez około dwa miesiące, ukazując jasnoniebieskie kwiaty. Z nich powstają niełupki zawierające nasiona. W praktyce ogrodniczej cykorię liściową uprawia się jako roślinę jednoroczną, zbiór odbywa się bowiem zanim roślina przejdzie w fazę generatywną.
Jak długo rośnie cykoria?
Cykoria korzeniowa dojrzewa od momentu siewu do zbioru korzeni przeznaczonych do pędzenia w czasie od 130 do 150 dni, co przekłada się na około 4,3 do 4,9 miesiąca. Liście cykorii, które zbieramy jako cięte listki, rozwijają się znacznie szybciej, pierwsze plony można uzyskać już po kilku tygodniach, gdy osiągną długość 6-10 cm.
Cykoria sałatowa wymaga dodatkowego etapu po zakończeniu sezonu wegetacyjnego w gruncie. Jesienią zebrane korzenie trzeba przez 3-6 tygodni (21 do 42 dni) trzymać w ciemnym pomieszczeniu, by wykształciły zwarte, białe główki.
W sumie czas od wysiewu do finalnego zbioru tych główek wynosi więc około 151 do 192 dni.
Tempo wzrostu tej rośliny w dużej mierze zależy od ostatecznego celu, czy chodzi o:
- Liście,
- Korzenie,
- Pędzone główki.
Jakie są różnice w uprawie cykorii korzeniowej i liściowej?
Cykoria korzeniowa i liściowa różnią się przede wszystkim celem uprawy oraz metodą zbioru. Cykoria korzeniowa to odmiana ceniona głównie ze względu na masywny korzeń, który wykorzystuje się między innymi jako alternatywę dla kawy. Chociaż botanicznie jest rośliną dwuletnią, zazwyczaj traktuje się ją jako jednoroczną, bo zbiory następują już po pierwszym sezonie wegetacji, bez czekania na kolejny rok.
Cykoria liściowa, zwana także sałatową, hodowana jest z myślą o białych lub czerwonych główkach, które powstają dopiero po okresie pędzenia korzeni w ciemnym pomieszczeniu, trwającym od 3 do 6 tygodni.
Inną kategorię stanowi cykoria endywia, przypominająca swoim wyglądem sałatę. W przeciwieństwie do liściowej, zbiera się ją prosto z grządki, bez konieczności pędzenia, choć wymaga krótkiego bielenia liści, co łagodzi ich naturalną gorycz.
- Uprawa cykorii korzeniowej zamyka się w jednym etapie, odbywającym się na polu,
- W przypadku cykorii liściowej proces jest dłuższy i składa się z dwóch faz: najpierw uprawa na polu, a następnie pędzenie.
Jakie są najlepsze odmiany cykorii do ogrodu?
Do hodowli w przydomowym ogrodzie najczęściej wybiera się kilka sprawdzonych rodzajów cykorii, różniących się kształtem główek oraz metodą uprawy. Klasyczną odmianą do pędzenia jest witloof, po wzroście w ciemnym pomieszczeniu tworzy wydłużone, jasne główki o subtelnym smaku.
Z kolei palla rossa to przedstawiciel radicchio, który wytwarza okrągłe, bordowe główki z widocznymi białymi nerwami o wyraźnej, gorzkiej nucie. Uprawa tego typu nie wymaga pędzenia.
Pain de Sucre wyróżnia się luźniejszymi, podłużnymi i jasnozielonymi główkami, przypominającymi kształtem cukrową główkę. Również w tym przypadku można pominąć pędzenie, co sprawia, że pielęgnacja staje się prostsza. Dla tych, którzy cenią szybkie zbiory młodych listków, dobrym wyborem będzie liściowa odmiana spadona. Tworzy ona lancetowate liście, które można zbierać już po kilku tygodniach od wysiewu.
Jakie warunki glebowe są optymalne dla uprawy cykorii?
Optymalna gleba do uprawy cykorii to ziemia przepuszczalna, o strukturze piaszczysto-gliniastej i pH zbliżonym do obojętnego, mieszczącym się w zakresie 6,0-7,0. Takie podłoże musi być żyzne i bogate w próchnicę, ale nie powinno zawierać świeżego obornika. Nadmiar azotu w glebie może powodować pękanie korzeni oraz pogorszyć ich zdolność do magazynowania.
Ważne jest, aby stanowisko było dobrze nasłonecznione, a gleba miała luźną strukturę, dzięki temu korzenie spichrzowe mogą rozwijać się swobodnie i prosto, bez rozgałęzień. Ciężka, zbita ziemia sprzyja natomiast deformacjom korzeni, co negatywnie wpływa na ich jakość, zarówno pod kątem pędzenia, jak i przechowywania. Ze względu na podatność cykorii na choroby grzybowe, warto stosować płodozmian. Przykładowo, nie powinno się jej uprawiać po innych roślinach z rodziny astrowatych przez co najmniej 3-4 lata, by zminimalizować ryzyko infekcji.
Kiedy jest najlepszy termin siewu cykorii do gruntu?
Najkorzystniejszy czas na wysiew cykorii korzeniowej i sałatowej do gruntu przypada na okres od połowy maja do połowy czerwca. Nasiona umieszcza się na głębokości 1-2 cm, co pozwala roślinom w pełni wykorzystać sezon wegetacyjny, trwający od momentu siewu aż do jesiennego zbioru korzeni, które dojrzewają przez około 130-150 dni.
Cykorię liściową, uprawianą dla młodych, delikatnych listków, można wysiewać znacznie dłużej, od marca aż do października. Warto to robić etapami, w kilku turach, dzięki czemu zbiory będą systematyczne i długotrwałe. Siew cykorii korzeniowej zbyt wcześnie bywa ryzykowny, ponieważ rośliny mogą w pierwszym roku przejść w fazę kwitnienia, co zniszczy rozwijające się korzenie spichrzowe niezbędne do pędzenia. Dlatego czas wysiewu powinien być ściśle uzależniony od zamierzonego celu uprawy, decydujemy, czy chcemy skupić się na uzyskaniu wartościowych korzeni do pędzenia, czy raczej na bieżących zbiorach młodych liści.
Jaka powinna być rozstawa między roślinami i rzędami podczas uprawy cykorii?
Rozstawa w uprawie cykorii zwykle wynosi od 30 do 40 cm między rzędami, a między roślinami w rzędzie pozostawia się 8-15 cm, szczególnie po przerywce siewek. Przy takim układzie na jednym metrze kwadratowym znajduje się około 17 do 42 roślin, co jest zależne od zagęszczenia zarówno rzędów, jak i poszczególnych okazów. Najpierw wysiewa się nasiona gęściej, a następnie usuwa się nadmiar siewek, by zostawić odpowiednie odstępy umożliwiające swobodny wzrost korzenia spichrzowego. To zapobiega rywalizacji o wodę i składniki odżywcze między roślinami.
Jeśli rozstawa jest zbyt mała, korzenie stają się cienkie i słabo rozwinięte, co ogranicza ich przydatność do pędzenia. Z kolei szersze rzędy, sięgające nawet 40 cm, nie tylko sprzyjają lepszemu rozwojowi, ale także ułatwiają mechaniczne odchwaszczanie i spulchnianie gleby w międzyrzędziach podczas sezonu wegetacyjnego.
Czy uprawa cykorii w doniczce na balkonie jest możliwa?
Uprawa cykorii na balkonie, nawet w doniczce, jest jak najbardziej wykonalna, szczególnie jeśli wybierzemy odmiany przeznaczone na cięte listki. Nasiona warto wysiewać od marca aż do października, najlepiej co kilka tygodni, by zapewnić sobie stały dostęp do świeżych liści przez cały sezon.
Do sadzenia potrzebna jest donica o minimalnej głębokości 30 cm oraz żyzna, lekka ziemia. Doskonałym rozwiązaniem jest połączenie uniwersalnego podłoża z perlitem, co poprawia cyrkulację powietrza wokół korzeni i wspiera ich zdrowy rozwój. Pierwsze listki nadające się do zbioru pojawiają się po kilku tygodniach od wysiewu, gdy osiągną od 6 do 10 cm. Zbiory możemy kontynuować od kwietnia aż do listopada, a jeśli przeniesiemy doniczki do wnętrza mieszkania, będziemy mogli korzystać ze świeżej cykorii także zimą.
Jakie praktyczne zabiegi uprawowe są ważne po wzejściu cykorii?
Po wschodach cykorii kluczowym zabiegiem jest przerywanie siewek, tak aby zapewnić im rozstawę 8-15 cm w rzędzie. Dzięki temu rośliny nie rywalizują o wodę i składniki odżywcze.
Następnie warto regularnie:
- Usuwać chwasty,
- Spulchniać międzyrzędzia,
- Co sprzyja lepszemu napowietrzeniu gleby i ogranicza utratę wilgoci.
W czasie suszy podlewanie staje się niezbędne, ponieważ brak odpowiedniej ilości wody powoduje twardnienie i gorzknienie korzeni. Przy nawożeniu należy zachować umiar, na przykład stosowanie świeżego obornika lub nadmiaru azotu może skutkować pękaniem korzeni spichrzowych i skrócić ich trwałość podczas przechowywania.
Cykoria jest również wrażliwa na choroby grzybowe oraz szkodniki glebowe, dlatego ważne jest przestrzeganie zasad płodozmianu. Zaleca się, aby nie sadzić jej po roślinach z rodziny astrowatych przez minimum 3-4 lata.
Jak prawidłowo nawozić i podlewać cykorię?
Cykorię nawozi się z umiarem, unikając stosowania świeżego obornika oraz nadmiaru azotu, gdyż mogą one prowadzić do pękania korzeni spichrzowych i obniżać ich zdolność magazynowania substancji odżywczych. Zamiast tego lepiej użyć dobrze rozłożonego kompostu przed wysiewem roślin, a także nawozów bogatych w fosfor i potas, które sprzyjają prawidłowemu rozwojowi systemu korzeniowego.
Podlewanie powinno być regularne, ale umiarkowane, gleba nie może wysychać, bo wtedy korzenie twardnieją i stają się bardziej gorzkie. Z kolei zbyt częste przelanie ziemi zwiększa ryzyko wystąpienia chorób grzybowych.
W czasie suszy lepiej podlewać częściej, jednak mniejszymi porcjami wody, które trafiają bezpośrednio do obszaru korzeniowego. Takie podejście pozwala utrzymać optymalne warunki dla wzrostu roślin. Odpowiednie, zrównoważone nawadnianie i nawożenie mają kluczowe znaczenie dla jakości oraz trwałości korzeni, zwłaszcza gdy są one przygotowywane do jesiennego pędzenia.
Jak przebiega proces uprawy cykorii sałatowej w dwóch etapach?
Uprawa cykorii sałatowej składa się z dwóch wyraźnie odrębnych etapów. Pierwszy z nich to uprawa polowa, która rozpoczyna się siewem przeprowadzanym między połową maja a połową czerwca. W ciągu kolejnych 130-150 dni roślina rozwija rozety liści oraz zgrubiały, magazynujący substancje korzeń, aż do nadejścia jesieni.
Korzenie zbiera się od końca września aż do późnej jesieni. Najlepszy moment to czas po pierwszych, delikatnych przymrozkach, które korzystnie wpływają na przemianę skrobi w cukry w korzeniach.
Druga faza to pędzenie. Wybrane korzenie o średnicy 3-5 cm i długości 18-20 cm trafiają do ciemnego i wilgotnego pomieszczenia na okres od 3 do 6 tygodni. W warunkach całkowitego braku światła wytwarzają zwarte główki o białej lub jasnożółtej barwie. Sumarycznie, czas od momentu siewu do zebrania gotowych główek wynosi około 151-192 dni, obejmując oba etapy uprawy.
Na czym polega pędzenie cykorii zimą?
Pędzenie cykorii zimą polega na pobudzaniu wzrostu ciasnej, białej główki z korzenia spichrzowego w całkowitej ciemności. Do tego celu wybiera się korzenie o średnicy od 3 do 5 cm i długości około 18-20 cm, zebrane jesienią, po pierwszych przymrozkach.
Korzenie umieszcza się w zaciemnionym, wystarczająco ciepłym pomieszczeniu, na wilgotnym podłożu lub zanurzone w wodzie. Cały proces trwa od 3 do 6 tygodni, czyli od 21 do 42 dni.
Brak dostępu do światła uniemożliwia roślinie wytwarzanie chlorofilu, co powoduje, że zamiast zielonych liści wyrasta zwarta, biała lub jasnożółta główka. Ma ona subtelniejszy i mniej gorzki smak niż liście cykorii hodowane na świetle. Po zakończeniu pędzenia główki są zbierane i trzeba je szybko wykorzystać, pod wpływem światła bowiem zaczynają się zielenieć i nabierają gorzkiego posmaku.
Jak przeprowadzić bielenie liści cykorii sałatowej?
Bielenie liści cykorii sałatowej polega na ograniczeniu dostępu światła do młodych roślin, co hamuje produkcję chlorofilu i nadaje im jasną, białawą lub kremową barwę zamiast zwykłej zieleni. Proces ten przeprowadza się, uprawiając rośliny w całkowicie zaciemnionym pomieszczeniu podczas etapu pędzenia trwającego od 3 do 6 tygodni.
Endywię, uprawianą na grządkach, wybiela się inaczej, liście są wtedy związane sznurkiem lub przykryte nieprzezroczystym pojemnikiem na 1-2 tygodnie przed zbiorem. Takie ograniczenie fotosyntezy w wewnętrznych, osłoniętych liściach skutecznie redukuje charakterystyczną dla cykorii goryczkę, dzięki czemu smak surowca staje się łagodniejszy. Dobrze wybielone liście cechuje jednolita, jasna barwa, bez zielonych śladów, które świadczą o niedostatecznym zacienieniu rośliny.
Jakie szkodniki i choroby najczęściej atakują cykorię?
Najczęstszymi chorobami atakującymi cykorię są różnego rodzaju infekcje grzybowe. Do najbardziej powszechnych należą mączniak rzekomy i prawdziwy, zgnilizna twardzikowa, alternarioza oraz rdza cykorii.
Innym wyzwaniem jest brunatny rak oparzeniowy, który w przeciwieństwie do pozostałych, ma podłoże fizjologiczne, wynika z niedoboru boru w glebie, a nie z działania patogenów. Wśród szkodników najbardziej niebezpieczna jest miniarka cyrkoniowa, żerująca na liściach, powodując znaczne uszkodzenia. Duże szkody mogą także wyrządzić mszyce, w tym te atakujące system korzeniowy roślin.
Chociaż rzadziej, to jednak nie bez znaczenia pozostają gąsienice motyli, przędziorek chmielowiec i śmietki, które żerują przy korzeniach cykorii.
Podstawą profilaktyki jest stosowanie płodozmianu. Warto unikać sadzenia cykorii na polu wcześniej zajmowanym przez rośliny astrowate przez co najmniej trzy do czterech lat. Dodatkowo ważne jest:
- Utrzymanie higieny podczas uprawy,
- Odpowiednie nawadnianie, które zapobiega zaleganiu wody.
Kiedy i jak zbierać liście oraz korzenie cykorii?
Liście cykorii zbiera się od końca maja aż do października, a w miarę odrastania rośliny można ten proces powtarzać wielokrotnie. Korzenie natomiast najlepiej wyciągać jesienią, zwykle między wrześniem a październikiem, choć czas zbioru bywa różny w zależności od odmiany i panujących warunków pogodowych.
Pełna dojrzałość korzeni następuje po około 4-5 miesiącach od wysiewu, co odpowiada 130-150 dniom okresu wegetacyjnego. Jeśli planujemy wykorzystać je do pędzenia, warto poczekać na pierwsze słabe przymrozki, wtedy liście zaczynają przyjmować czerwone przebarwienia, a niskie temperatury sprzyjają przemianie skrobi w cukry, co korzystnie wpływa na smak.
Do dalszego przechowywania i procesu pędzenia wybieramy korzenie o długości od 18 do 20 cm oraz średnicy 3-5 cm, natomiast cienkie lub rozwidlone egzemplarze są odrzucane.