{"id":2034,"date":"2026-05-27T13:38:33","date_gmt":"2026-05-27T11:38:33","guid":{"rendered":"https:\/\/agro-market24.pl\/blog\/?p=2034"},"modified":"2026-05-27T13:38:34","modified_gmt":"2026-05-27T11:38:34","slug":"pgr-panstwowe-gospodarstwa-rolne","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/agro-market24.pl\/blog\/pgr-panstwowe-gospodarstwa-rolne\/","title":{"rendered":"Pgr – Pa\u0144stwowe Gospodarstwa Rolne"},"content":{"rendered":"

Pa\u0144stwowe Gospodarstwa Rolne (PGR)<\/strong> by\u0142y wielkopowierzchniowymi przedsi\u0119biorstwami rolnymi dzia\u0142aj\u0105cymi w Polsce od 1949 do 1993 roku. W szczytowym okresie lat 80. zarz\u0105dza\u0142y blisko 3,5 mln hektar\u00f3w, co stanowi\u0142o 18,5% powierzchni wszystkich grunt\u00f3w rolnych w kraju. PGR powsta\u0142y z po\u0142\u0105czenia Pa\u0144stwowych Nieruchomo\u015bci Ziemskich, Zak\u0142ad\u00f3w Hodowli Koni oraz Zak\u0142ad\u00f3w Hodowli Ro\u015blin. Ich g\u0142\u00f3wnym zadaniem by\u0142a towarowa produkcja zb\u00f3\u017c, mleka oraz mi\u0119sa, a tak\u017ce hodowla materia\u0142u nasiennego i zarodowego. Likwidacja PGR-\u00f3w w latach 1991-1993 by\u0142a skutkiem transformacji ustrojowej oraz ich nierentowno\u015bci. Decyzja ta pozbawi\u0142a pracy i dachu nad g\u0142ow\u0105 blisko p\u00f3\u0142 miliona ludzi. Ponadto, ich maj\u0105tek, obejmuj\u0105cy niemal 4,7 mln hektar\u00f3w, przej\u0119\u0142a Agencja W\u0142asno\u015bci Rolnej Skarbu Pa\u0144stwa.<\/p>\n

Co to by\u0142y Pa\u0144stwowe Gospodarstwa Rolne (PGR) i w jakim celu powsta\u0142y?<\/h2>\n

Pa\u0144stwowe gospodarstwa rolne (pgr)<\/strong> to rozleg\u0142e, pa\u0144stwowe jednostki rolnicze funkcjonuj\u0105ce w Polsce od 1949 do 1993 roku,. Zast\u0105pi\u0142y one prywatne gospodarstwa<\/strong>, czerpi\u0105c wzorce z radzieckich sowchoz\u00f3w, ich powstanie wi\u0105za\u0142o si\u0119 z pr\u00f3b\u0105 kolektywizacji rolnictwa oraz realizacj\u0105 pa\u0144stwowego planu produkcji \u017cywno\u015bci.<\/p>\n

W\u0142adze prl traktowa\u0142y je jako narz\u0119dzie do unowocze\u015bnienia rolnictwa i zmniejszenia liczby prywatnych gospodarstw ch\u0142opskich,<\/strong> zadaniem pgr by\u0142o dostarczanie \u017cywno\u015bci na rynek pa\u0144stwowy, gdzie ceny by\u0142y \u015bci\u015ble kontrolowane przez aparat planowania centralnego. Cho\u0107 mia\u0142y by\u0107 symbolem socjalistycznego<\/strong>, nowoczesnego rolnictwa, w rzeczywisto\u015bci cz\u0119sto generowa\u0142y straty, kt\u00f3re pokrywano z bud\u017cetu pa\u0144stwa.<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n
Temat<\/th>\nNajwa\u017cniejsze informacje<\/th>\n<\/tr>\n
Co to by\u0142y Pa\u0144stwowe Gospodarstwa Rolne (PGR) i cel powstania<\/td>\nPGR-y to pa\u0144stwowe jednostki rolnicze funkcjonuj\u0105ce w Polsce od 1949 do 1993 r., zast\u0105pi\u0142y prywatne gospodarstwa, wzorowane na radzieckich sowchozach, mia\u0142y kolektywizowa\u0107 rolnictwo i realizowa\u0107 pa\u0144stwowy plan produkcji \u017cywno\u015bci.<\/td>\n<\/tr>\n
G\u0142\u00f3wne zadania PGR-\u00f3w<\/td>\nProdukcja rolna na skal\u0119 towarow\u0105 (zbo\u017ca, mleko, mi\u0119so), hodowla zwierz\u0105t zarodowych, produkcja materia\u0142u siewnego, rozw\u00f3j przemys\u0142u rolno-spo\u017cywczego (suszenie pasz, przer\u00f3b ziemniak\u00f3w), funkcje spo\u0142eczne (mieszkania, szko\u0142y, \u017c\u0142obki, o\u015brodki kulturalne).<\/td>\n<\/tr>\n
Powo\u0142anie PGR-\u00f3w i struktura zarz\u0105dcza<\/td>\nUtworzone w lipcu 1949 roku przez scalenie PNZ, PZChK i PZHR pod zarz\u0105dem Centralnego Zarz\u0105du PGR (CZPGR). W latach 1949-1956 zarz\u0105dza\u0142o nimi Ministerstwo Pa\u0144stwowych Gospodarstw Rolnych, kt\u00f3re w 1956 zlikwidowano, przejmuj\u0105c kompetencje Ministerstwo Rolnictwa i Reform Rolnych.<\/td>\n<\/tr>\n
Ewolucja struktury i organizacji (1950-1980)<\/td>\nWzrost liczby PGR-\u00f3w do 6110 w 1969 r., \u0142\u0105czenie w kombinaty w latach 70., wprowadzenie PPGR w 1976 r., p\u00f3\u017aniejszy powr\u00f3t do mniejszych jednostek o max. 5 zak\u0142adach i ok. 4000 ha.<\/td>\n<\/tr>\n
Powierzchnia grunt\u00f3w pa\u0144stwowych w 1950-1969<\/td>\nWzrost do ok. 2,7 mln ha w 1969 r., szczyt do 3,5 mln ha w ko\u0144cu lat 80., co stanowi\u0142o 18,5% grunt\u00f3w rolnych w kraju.<\/td>\n<\/tr>\n
Dzia\u0142ania restrukturyzacyjne w latach 70. i 80.<\/td>\nKombinacja PGR-\u00f3w w wielozak\u0142adowe kompleksy (efekt skali, mechanizacja), utworzenie PPGR, p\u00f3\u017aniejsza decentralizacja i ograniczenie wielko\u015bci jednostek dla zwi\u0119kszenia efektywno\u015bci.<\/td>\n<\/tr>\n
Rodzaje pa\u0144stwowych przedsi\u0119biorstw rolnych<\/td>\nUniwersalne zak\u0142ady rolne, wyspecjalizowane kombinaty (np. mleczne, trzodziarskie, zbo\u017cowe), gospodarstwa nasienne i hodowlane, a tak\u017ce jednostki pod innymi ministerstwami (np. wi\u0119zienne, wojskowe).<\/td>\n<\/tr>\n
Codzienna praca i \u017cycie w PGR<\/td>\nPraca w brygadach wg norm i plan\u00f3w, sezonowe i codzienne obowi\u0105zki, niskie wynagrodzenia uzupe\u0142niane \u015bwiadczeniami rzeczowymi (mieszkania, opa\u0142, \u017cywno\u015b\u0107), \u017cycie skupione wok\u00f3\u0142 osiedli z infrastruktur\u0105 socjaln\u0105.<\/td>\n<\/tr>\n
\u015awiadczenia i funkcje socjalne<\/td>\nMieszkania s\u0142u\u017cbowe, \u017c\u0142obki, szko\u0142y, przychodnie, o\u015brodki kultury, subsydiowane sto\u0142\u00f3wki, kolonie dla dzieci, imprezy integracyjne, fundusz \u015bwiadcze\u0144 zak\u0142adowych. Utrata pracy oznacza\u0142a utrat\u0119 ca\u0142ego zaplecza socjalnego.<\/td>\n<\/tr>\n
Zalety i wady centralnie sterowanej gospodarki rolnej<\/td>\nZalety: zatrudnienie i opieka socjalna, mechanizacja, dost\u0119p do materia\u0142u siewnego, badania hodowlane. Wady: brak motywacji finansowej, biurokracja, deficytowo\u015b\u0107, zad\u0142u\u017cenia, nieefektywno\u015b\u0107 i brak post\u0119pu technologicznego.<\/td>\n<\/tr>\n
Decyzja o likwidacji PGR w latach 90.<\/td>\nKryzys ekonomiczny i transformacja ustrojowa po 1989 r., likwidacja dotacji i cen urz\u0119dowych, otwarcie rynku na import, ustawa z 1991 o gospodarowaniu nieruchomo\u015bciami pa\u0144stwowymi, szybka likwidacja do 1993 r., zako\u0144czenie do 1995 r.<\/td>\n<\/tr>\n
Majatek i ziemia po likwidacji PGR<\/td>\nMaj\u0105tek przej\u0119\u0142a Agencja W\u0142asno\u015bci Rolnej Skarbu Pa\u0144stwa (AWRSP), ok. 4,7 mln ha ziemi, z czego 80% po PGR-ach. W 2003 r. AWRSP przekszta\u0142cono w ANR, a od 2018 r. zadania przej\u0105\u0142 Krajowy O\u015brodek Wsparcia Rolnictwa (KOWR).<\/td>\n<\/tr>\n
Skutki spo\u0142eczne upadku PGR<\/td>\nUtrata pracy przez ok. 300 tys. os\u00f3b, utrata mieszka\u0144 i opieki socjalnej, wzrost bezrobocia i problem\u00f3w spo\u0142ecznych (alkoholizm, ub\u00f3stwo, samob\u00f3jstwa), d\u0142ugotrwa\u0142e skutki widoczne nawet w trzecim pokoleniu.<\/td>\n<\/tr>\n
Pozosta\u0142o\u015bci systemu PGR w Polsce<\/td>\nWci\u0105\u017c pa\u0144stwowa dzier\u017cawa ponad miliona ha ziemi, zarz\u0105dzana przez KOWR, rewitalizacja niekt\u00f3rych budynk\u00f3w, przetrwanie stacji hodowli ro\u015blin i stadnin koni jako sp\u00f3\u0142ek Skarbu Pa\u0144stwa, program wsparcia Granty PPGR dla dzieci z rodzin popegeerowskich.<\/td>\n<\/tr>\n<\/table>\n

Jakie by\u0142y g\u0142\u00f3wne zadania PGR-\u00f3w w Polsce?<\/h2>\n

G\u0142\u00f3wnym celem PGR-\u00f3w by\u0142a produkcja rolna na skal\u0119 towarow\u0105<\/strong>, szczeg\u00f3lnie zbo\u017ca, mleka oraz mi\u0119sa, dostarczanych do centralnie planowanej gospodarki PRL. Opr\u00f3cz masowej produkcji, gospodarstwa te specjalizowa\u0142y si\u0119 tak\u017ce w hodowli zwierz\u0105t zarodowych oraz wytwarzaniu wysokogatunkowego materia\u0142u siewnego, kt\u00f3ry potem trafia\u0142 do innych gospodarstw rolnych.<\/p>\n

Dodatkowo<\/strong>, PGR-y anga\u017cowa\u0142y si\u0119 w rozw\u00f3j przemys\u0142u rolno-spo\u017cywczego, zajmuj\u0105c si\u0119 mi\u0119dzy innymi:<\/p>\n

    \n
  • Suszeniem pasz,<\/li>\n
  • Przerobem ziemniak\u00f3w,<\/li>\n
  • I innymi uprawami.<\/li>\n<\/ul>\n

    By\u0142y te\u017c wa\u017cnym o\u015brodkiem \u017cycia spo\u0142ecznego na terenach wiejskich<\/strong>, oferuj\u0105c:<\/p>\n

      \n
    • Mieszkania dla pracownik\u00f3w,<\/li>\n
    • Szko\u0142y,<\/li>\n
    • \u017b\u0142obki,<\/li>\n
    • Oraz o\u015brodki kulturalne.<\/li>\n<\/ul>\n

      Zw\u0142aszcza na obszarach zachodnich i p\u00f3\u0142nocnych Polski<\/strong>, zasiedlonych po 1945 roku, PGR-y stanowi\u0142y g\u0142\u00f3wnego pracodawc\u0119 i centrum lokalnej spo\u0142eczno\u015bci.<\/p>\n

      Kiedy powo\u0142ano PGR-y i z jakich instytucji powsta\u0142y?<\/h2>\n

      Pa\u0144stwowe Gospodarstwa Rolne zosta\u0142y utworzone w lipcu 1949 roku poprzez scalenie trzech wcze\u015bniej funkcjonuj\u0105cych instytucji.<\/strong> Pierwsza z nich, Pa\u0144stwowe Nieruchomo\u015bci Ziemskie (PNZ)<\/strong>, odpowiada\u0142a za gospodarowanie ziemiami przej\u0119tymi podczas reformy rolnej z 1944 roku.<\/p>\n

      Kolejna to Pa\u0144stwowe Zak\u0142ady Hodowli Koni (PZChK)<\/strong>, kt\u00f3rych zadaniem by\u0142a hodowla koni wykorzystywanych zar\u00f3wno w wojsku, jak i w rolnictwie. Ostatnia,Pa\u0144stwowe Zak\u0142ady Hodowli Ro\u015blin (PZHR)<\/strong>, specjalizowa\u0142a si\u0119 w produkcji nasion oraz wyselekcjonowanych odmian ro\u015blin uprawnych.<\/p>\n

      Wszystkie trzy jednostki zosta\u0142y po\u0142\u0105czone pod jednym zarz\u0105dem, kt\u00f3rym sta\u0142 si\u0119 Centralny Zarz\u0105d Pa\u0144stwowych Gospodarstw Rolnych (CZPGR)<\/strong>. Dzi\u0119ki temu wprowadzono bardziej zorganizowany i efektywny system kierowania pa\u0144stwowym sektorem rolnym.<\/strong><\/p>\n

      Kto zarz\u0105dza\u0142 pa\u0144stwowymi jednostkami w latach 1949-1956?<\/h3>\n

      W latach 1949-1956 gospodarstwami pa\u0144stwowymi w rolnictwie zarz\u0105dza\u0142o specjalnie powo\u0142ane do tego Ministerstwo Pa\u0144stwowych Gospodarstw Rolnych<\/strong>. Resort ten odpowiada\u0142 bezpo\u015brednio za centralny zarz\u0105d PGR<\/strong> oraz ca\u0142\u0105 administracyjn\u0105 struktur\u0119 tego sektora.<\/p>\n

      W 1956 roku, w wyniku politycznej odwil\u017cy po \u015bmierci Stalina, Ministerstwo PGR zosta\u0142o zlikwidowane<\/strong>, a jego kompetencje przej\u0105\u0142 resort rolnictwa<\/strong>. Od tego momentu nadz\u00f3r nad pa\u0144stwowymi gospodarstwami spoczywa\u0142 na Ministerstwie Rolnictwa i Reform Rolnych<\/strong>, kt\u00f3re przej\u0119\u0142o pe\u0142n\u0105 odpowiedzialno\u015b\u0107 za sektor rolny w ramach pa\u0144stwowych przedsi\u0119biorstw. Ta zmiana zako\u0144czy\u0142a istnienie odr\u0119bnej struktury biurokratycznej dedykowanej wy\u0142\u0105cznie pa\u0144stwowym gospodarstwom rolnym<\/strong>.<\/p>\n

      Jak ewoluowa\u0142a struktura i organizacja gospodarki rolnej w kolejnych dekadach?<\/h2>\n

      Struktura i spos\u00f3b funkcjonowania pa\u0144stwowych gospodarstw rolnych ewoluowa\u0142y wielokrotnie na przestrzeni czterdziestu lat ich dzia\u0142alno\u015bci<\/strong>, dostosowuj\u0105c si\u0119 do kolejnych wytycznych planistycznych. W okresie lat 50. liczba tych jednostek gwa\u0142townie si\u0119 powi\u0119ksza\u0142a<\/strong>. Do 1969 roku funkcjonowa\u0142o ju\u017c \u0142\u0105cznie 6110 PGR-\u00f3w<\/strong>, skupionych w 3775 przedsi\u0119biorstwach.<\/p>\n

      Na pocz\u0105tku dekady siedemdziesi\u0105tych rozpocz\u0119to proces koncentracji, \u0142\u0105cz\u0105c mniejsze PGR-y w wi\u0119ksze, wielozak\u0142adowe kombinaty. W 1976 roku wprowadzono now\u0105 form\u0119 prawn\u0105,Pa\u0144stwowe Przedsi\u0119biorstwa Gospodarki Rolnej (PPGR)<\/strong>, kt\u00f3ra mia\u0142a uporz\u0105dkowa\u0107 struktur\u0119 organizacyjn\u0105. Jednak w latach 80. okaza\u0142o si\u0119, \u017ce kombinaty nie spe\u0142niaj\u0105 oczekiwa\u0144 pod wzgl\u0119dem efektywno\u015bci, co doprowadzi\u0142o do kolejnej zmiany. Wr\u00f3cono do mniejszych jednostek<\/strong>, ograniczaj\u0105c ich rozmiary do maksymalnie pi\u0119ciu zak\u0142ad\u00f3w i powierzchni oko\u0142o 4000 hektar\u00f3w. Na koniec lat osiemdziesi\u0105tych dzia\u0142a\u0142o oko\u0142o 1000 wielozak\u0142adowych PPGR-\u00f3w<\/strong>, odzwierciedlaj\u0105c tym samym przemiany strukturalne w pa\u0144stwowym rolnictwie.<\/p>\n

      Jak zmienia\u0142a si\u0119 powierzchnia grunt\u00f3w pa\u0144stwowych w latach 1950-1969?<\/h3>\n

      Powierzchnia grunt\u00f3w zarz\u0105dzanych przez PGR-y ulega\u0142a znacz\u0105cym zmianom na przestrzeni kolejnych dekad.<\/strong> Ju\u017c w 1950 roku dysponowa\u0142y one sporym area\u0142em, kt\u00f3ry do 1969 roku wzr\u00f3s\u0142 niemal do 2<\/strong>,7 mln hektar\u00f3w, roz\u0142o\u017conych na 6110 jednostek<\/strong>.<\/p>\n

      W kolejnych latach, zw\u0142aszcza w latach 70. i 80., obszar ten nadal r\u00f3s\u0142. W szczytowym momencie, pod koniec lat 80., PGR-y zarz\u0105dza\u0142y oko\u0142o 3<\/strong>,5 mln hektar\u00f3w u\u017cytk\u00f3w rolnych, co stanowi\u0142o blisko 18<\/strong>,5% wszystkich grunt\u00f3w rolnych w kraju. Przed 1989 rokiem nast\u0105pi\u0142 niewielki spadek, a powierzchnia osi\u0105gn\u0119\u0142a oko\u0142o 3<\/strong>,3 mln hektar\u00f3w. Tak ogromne skupienie ziemi w gestii pa\u0144stwa by\u0142o unikatowe na tle Europy i odzwierciedla\u0142o g\u0142\u0119boki stopie\u0144 kolektywizacji polskiego rolnictwa.<\/p>\n

      Jakie dzia\u0142ania restrukturyzacyjne podj\u0119to w latach 70 i 80?<\/h3>\n

      W pierwszej po\u0142owie lat 70. w\u0142adze PRL postanowi\u0142y po\u0142\u0105czy\u0107 PGR-y w wi\u0119ksze kompleksy produkcyjne. Reformie towarzyszy\u0142a idea wykorzystania efektu skali, czyli kompleksowej mechanizacji<\/strong>, intensyfikacji hodowli, szybszego wzrostu dostaw mleka oraz wi\u0119kszej specjalizacji.<\/p>\n

      W 1976 roku wprowadzono now\u0105 form\u0119 organizacyjn\u0105,pa\u0144stwowe przedsi\u0119biorstwa gospodarki rolnej (PPGR)<\/strong>, kt\u00f3re zast\u0105pi\u0142y dotychczasowe PGR-y. Niestety, zmiany te nie przynios\u0142y zak\u0142adanych korzy\u015bci ekonomicznych. Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce efekt skali nie sprawdzi\u0142 si\u0119<\/strong>, a zarz\u0105dzanie rozleg\u0142ymi jednostkami by\u0142o bardziej skomplikowane ni\u017c zak\u0142adano.<\/p>\n

      W kolejnej dekadzie, czyli w latach 80., podj\u0119to dalsze kroki reformuj\u0105ce system. Ograniczono wielko\u015b\u0107 kombinat\u00f3w do maksymalnie:<\/p>\n

        \n
      • 5 zak\u0142ad\u00f3w,<\/li>\n
      • 4000 hektar\u00f3w.<\/li>\n<\/ul>\n

        To pozwoli\u0142o na powr\u00f3t do mniejszych, bardziej przejrzystych struktur, kt\u00f3rych zarz\u0105dzanie sta\u0142o si\u0119 prostsze i efektywniejsze<\/strong>.<\/p>\n

        Jakie rodzaje pa\u0144stwowych przedsi\u0119biorstw rolnych funkcjonowa\u0142y w Polsce?<\/h2>\n

        W ramach systemu pa\u0144stwowej gospodarki rolnej funkcjonowa\u0142o kilka typ\u00f3w przedsi\u0119biorstw, r\u00f3\u017cni\u0105cych si\u0119 zar\u00f3wno profilem produkcji, jak i przynale\u017cno\u015bci\u0105 instytucjonaln\u0105. Najliczniejsz\u0105 kategori\u0119 stanowi\u0142y uniwersalne zak\u0142ady rolne<\/strong>, zajmuj\u0105ce si\u0119 zar\u00f3wno upraw\u0105 ro\u015blin, jak i chowem zwierz\u0105t na potrzeby rynku. Obok nich dzia\u0142a\u0142y wyspecjalizowane kombinaty, kt\u00f3re koncentrowa\u0142y si\u0119 na jednej dziedzinie produkcji, na przyk\u0142ad mlecznej, trzodziarskiej lub zbo\u017cowej. Istnia\u0142y te\u017c gospodarstwa nasienne i hodowlane, kt\u00f3re odpowiada\u0142y za wytwarzanie materia\u0142u siewnego oraz zwierz\u0105t hodowlanych.<\/p>\n

        Nie wszystkie gospodarstwa rolnicze podlega\u0142y Ministerstwu Rolnictwa<\/strong>, niekt\u00f3re znajdowa\u0142y si\u0119 pod zarz\u0105dem innych ministerstw.<\/p>\n

          \n
        • Ministerstwo Sprawiedliwo\u015bci nadzorowa\u0142o gospodarstwa pracownicze z udzia\u0142em wi\u0119\u017ani\u00f3w,<\/li>\n
        • Ministerstwo Spraw Wewn\u0119trznych prowadzi\u0142o wojskowe zak\u0142ady rolne.<\/li>\n<\/ul>\n

          Kombinaty produkcji ro\u015blinnej i zwierz\u0119cej<\/h3>\n

          Kombinaty produkcji ro\u015blinnej i zwierz\u0119cej<\/strong> by\u0142y najwi\u0119kszymi jednostkami organizacyjnymi w systemie PGR, \u0142\u0105cz\u0105c pod jednym zarz\u0105dem wiele r\u00f3\u017cnych zak\u0142ad\u00f3w. W obszarze upraw skupia\u0142y si\u0119 g\u0142\u00f3wnie na masowej produkcji zb\u00f3\u017c<\/strong>, ro\u015blin okopowych oraz pastewnych, wykorzystuj\u0105c rozleg\u0142e pola przygotowane pod mechaniczne uprawy. W zakresie hodowli zwierz\u0105t prowadzi\u0142y fermy byd\u0142a mlecznego, trzody chlewnej i drobiu, kt\u00f3rych g\u0142\u00f3wnym zadaniem by\u0142o dostarczanie mi\u0119sa i mleka do pa\u0144stwowego systemu skupu<\/strong>.<\/p>\n

          Opr\u00f3cz tego, kombinaty dysponowa\u0142y w\u0142asnymi:<\/p>\n

            \n
          • Magazynami,<\/li>\n
          • Suszarniami pasz,<\/li>\n
          • Zak\u0142adami przetw\u00f3rczymi.<\/li>\n<\/ul>\n

            Idea tworzenia kombinat\u00f3w opiera\u0142a si\u0119 na pionowej integracji<\/strong>, od produkcji surowca a\u017c po wst\u0119pne etapy przetw\u00f3rstwa. Mia\u0142o to na celu ograniczenie koszt\u00f3w i podniesienie efektywno\u015bci, jednak w praktyce ich wydajno\u015b\u0107 okaza\u0142a si\u0119 ni\u017csza ni\u017c przewidywano.<\/p>\n

            Wyspecjalizowane gospodarstwa hodowlane i nasienne<\/h3>\n

            Wyspecjalizowane gospodarstwa hodowlane oraz nasienne funkcjonuj\u0105ce w systemie PGR stanowi\u0142y swoiste zaplecze genetyczno-reprodukcyjne dla ca\u0142ego rolnictwa.<\/strong> Stacje hodowli ro\u015blin zajmowa\u0142y si\u0119 selekcj\u0105 i badaniami nowych odmian zb\u00f3\u017c, ziemniak\u00f3w oraz traw pastewnych, a nast\u0119pnie produkowa\u0142y kwalifikowany materia\u0142 siewny przeznaczony dla innych gospodarstw.<\/p>\n

            Zak\u0142ady hodowli zwierz\u0105t zarodowych dba\u0142y o elitarne stada byd\u0142a<\/strong>, trzody chlewnej i koni, dostarczaj\u0105c nasienie oraz hodowlane osobniki, co wspiera\u0142o popraw\u0119 pog\u0142owia w ca\u0142ym kraju. Konie najcz\u0119\u015bciej by\u0142y hodowane w specjalistycznych stadninach, z kt\u00f3rych niekt\u00f3re dzia\u0142aj\u0105 do dzisiaj. Fermy futerkowe<\/strong>, skupiaj\u0105ce si\u0119 na hodowli norek i lis\u00f3w, tworzy\u0142y odr\u0119bn\u0105 kategori\u0119 wyspecjalizowanych zak\u0142ad\u00f3w produkcyjnych, zorientowanych g\u0142\u00f3wnie na eksport.<\/p>\n

            Gospodarstwa rolne podlegaj\u0105ce innym ministerstwom<\/h3>\n

            Niekt\u00f3re jednostki zbli\u017cone organizacyjnie do Pa\u0144stwowych Gospodarstw Rolnych (PGR)<\/strong> nie podlega\u0142y Ministerstwu Rolnictwa, lecz funkcjonowa\u0142y pod nadzorem innych resort\u00f3w realizuj\u0105cych specjalistyczne zadania pa\u0144stwowe. Na przyk\u0142ad Ministerstwo Sprawiedliwo\u015bci<\/strong> zarz\u0105dza\u0142o Pa\u0144stwowymi Przedsi\u0119biorstwami Rolnymi (PPRol), gdzie zatrudniano wi\u0119\u017ani\u00f3w odbywaj\u0105cych kary, a produkcja \u017cywno\u015bci pe\u0142ni\u0142a rol\u0119 formy resocjalizacji poprzez prac\u0119.<\/p>\n

            Z kolei Ministerstwo Spraw Wewn\u0119trznych<\/strong> nadzorowa\u0142o Wojskowe Gospodarstwa Rolne, kt\u00f3re dostarcza\u0142y \u017cywno\u015b\u0107 dla jednostek wojskowych oraz Milicji Obywatelskiej. Opr\u00f3cz tego, r\u00f3\u017cne gospodarstwa rolne funkcjonowa\u0142y tak\u017ce pod innymi resortami, mi\u0119dzy innymi:<\/p>\n

              \n
            • Resortem zdrowia, do kt\u00f3rego nale\u017ca\u0142y szpitale i sanatoria z w\u0142asnymi gospodarstwami,<\/li>\n
            • Resortem o\u015bwiaty, koordynuj\u0105cym szko\u0142y rolnicze posiadaj\u0105ce gospodarstwa pomocnicze,<\/li>\n
            • Instytucjami naukowo-badawczymi zajmuj\u0105cymi si\u0119 pracami eksperymentalnymi.<\/li>\n<\/ul>\n

              W efekcie wszystkie te jednostki tworzy\u0142y szeroki, wieloresortowy system produkcji rolnej<\/strong>, kt\u00f3ry funkcjonowa\u0142 r\u00f3wnolegle do g\u0142\u00f3wnego nurtu dzia\u0142alno\u015bci PGR.<\/p>\n

              Jak wygl\u0105da\u0142a codzienna praca i \u017cycie w Pa\u0144stwowych Gospodarstwach Rolnych?<\/h2>\n

              Codzienna dzia\u0142alno\u015b\u0107 w PGR przebiega\u0142a wed\u0142ug okre\u015blonych norm produkcyjnych<\/strong> oraz plan\u00f3w skupu<\/strong>, a organizacja pracy cz\u0119sto zmienia\u0142a si\u0119 w zale\u017cno\u015bci od potrzeb. Najcz\u0119\u015bciej pracownicy pracowali w brygadach<\/strong> pod okiem brygadzisty.<\/p>\n

              Zajmowali si\u0119 zar\u00f3wno sezonowymi obowi\u0105zkami, takimi jak:<\/p>\n

                \n
              • \u017bniwa,<\/li>\n
              • Siewy,<\/li>\n
              • Wykopki,<\/li>\n
              • Jak i codziennymi zadaniami, na przyk\u0142ad piel\u0119gnacj\u0105 zwierz\u0105t czy napraw\u0105 maszyn.<\/li>\n<\/ul>\n

                Wynagrodzenia pozostawia\u0142y wiele do \u017cyczenia, ale cz\u0119sto by\u0142y one uzupe\u0142niane \u015bwiadczeniami rzeczowymi<\/strong> –<\/p>\n

                  \n
                • Przydzia\u0142em mieszkania,<\/li>\n
                • Opa\u0142u,<\/li>\n
                • A czasami tak\u017ce \u017cywno\u015bci.<\/li>\n<\/ul>\n

                  \u017bycie pracownik\u00f3w oraz ich rodzin koncentrowa\u0142o si\u0119 g\u0142\u00f3wnie wok\u00f3\u0142 osiedla PGR<\/strong>, kt\u00f3re skupia\u0142o:<\/p>\n

                    \n
                  • Zak\u0142ady pracy,<\/li>\n
                  • Budynki mieszkalne,<\/li>\n
                  • Sklep GS,<\/li>\n
                  • \u015awietlic\u0119,<\/li>\n
                  • I szko\u0142\u0119.<\/li>\n<\/ul>\n

                    Na terenach zachodnich i p\u00f3\u0142nocnych, gdzie nie by\u0142o tradycji prywatnego rolnictwa, PGR-y pe\u0142ni\u0142y rol\u0119 centrum lokalnej spo\u0142eczno\u015bci<\/strong>.<\/p>\n

                    Jakie \u015bwiadczenia i funkcje socjalne oferowano pracownikom?<\/h3>\n

                    PGR-y oferowa\u0142y pracownikom rozbudowany pakiet \u015bwiadcze\u0144 socjalnych<\/strong>, kt\u00f3re w czasach PRL stanowi\u0142y atrakcyjn\u0105 alternatyw\u0119 wobec trud\u00f3w prowadzenia w\u0142asnego gospodarstwa. Zatrudnieni mieli do dyspozycji mieszkania s\u0142u\u017cbowe<\/strong>, usytuowane w blokach lub domach na osiedlach PGR. Chocia\u017c cz\u0119sto by\u0142y one niewielkie i nie najlepszej jako\u015bci, zapewnia\u0142y stabilno\u015b\u0107 w postaci dachu nad g\u0142ow\u0105<\/strong>.<\/p>\n

                    Na osiedlach funkcjonowa\u0142y \u017c\u0142obki<\/strong>, przedszkola oraz szko\u0142y podstawowe, a niekiedy r\u00f3wnie\u017c przychodnie zdrowotne i o\u015brodki kultury<\/strong> wyposa\u017cone w kino i biblioteki. Pracownicy mogli korzysta\u0107 z:<\/p>\n

                      \n
                    • Subsydiowanych sto\u0142\u00f3wek,<\/li>\n
                    • Wyjazd\u00f3w na letnie kolonie dla dzieci,<\/li>\n
                    • Dzi\u0119ki czemu \u017cycie rodzinne stawa\u0142o si\u0119 \u0142atwiejsze.<\/li>\n<\/ul>\n

                      Dzi\u0119ki funduszowi \u015bwiadcze\u0144 zak\u0142adowych<\/strong> organizowano wycieczki, imprezy okoliczno\u015bciowe i zawody sportowe, kt\u00f3re integrowa\u0142y spo\u0142eczno\u015b\u0107 pracownicz\u0105. Utrata pracy w PGR poci\u0105ga\u0142a za sob\u0105 nie tylko brak dochodu<\/strong>, ale tak\u017ce pozbawienie mieszkania, opieki medycznej oraz ca\u0142ego zaplecza socjalnego, co czyni\u0142o likwidacj\u0119 takich miejsc szczeg\u00f3lnie bolesn\u0105.<\/p>\n

                      Jakie by\u0142y wady i zalety centralnie sterowanej gospodarki rolnej?<\/h2>\n

                      Centralnie zarz\u0105dzana gospodarka rolna w formie pgr<\/strong> nios\u0142a ze sob\u0105 zar\u00f3wno korzy\u015bci, jak i powa\u017cne problemy strukturalne. Do pozytyw\u00f3w mo\u017cna zaliczy\u0107:<\/strong><\/p>\n

                        \n
                      • Pewno\u015b\u0107 zatrudnienia oraz opiek\u0119 socjaln\u0105 dla pracownik\u00f3w,<\/li>\n
                      • Du\u017ce gospodarstwa sprzyjaj\u0105ce pe\u0142nej mechanizacji upraw i chowu zwierz\u0105t,<\/li>\n
                      • Gwarantowany dost\u0119p do materia\u0142u siewnego i zarodowego wysokiej jako\u015bci,<\/li>\n
                      • Szybkie wdra\u017canie innowacji na masow\u0105 skal\u0119,<\/li>\n
                      • Prowadzenie bada\u0144 hodowlanych.<\/li>\n<\/ul>\n

                        Niemniej jednak<\/strong>, wady tych rozwi\u0105za\u0144 by\u0142y bardziej dotkliwe:<\/p>\n

                          \n
                        • Brak motywacji finansowej w\u015br\u00f3d pracownik\u00f3w i oderwanie produkcji od potrzeb rynku,<\/li>\n
                        • Zarz\u0105dzanie charakteryzuj\u0105ce si\u0119 nadmiern\u0105 biurokracj\u0105,<\/li>\n
                        • Deficytowe jednostki stale otrzymuj\u0105ce wsparcie finansowe z bud\u017cetu pa\u0144stwa,<\/li>\n
                        • Sta\u0142e zad\u0142u\u017cenie pgr-\u00f3w, awrsp odziedziczy\u0142a zobowi\u0105zania przekraczaj\u0105ce 1,989 mld z\u0142 (wed\u0142ug cen z 1992 roku),<\/li>\n
                        • Nieskuteczno\u015b\u0107 planowania skutkuj\u0105ca nieefektywnym wykorzystaniem zasob\u00f3w i brakiem post\u0119pu technologicznego.<\/li>\n<\/ul>\n

                          Dlaczego podj\u0119to decyzj\u0119 o masowej likwidacji PGR-\u00f3w w latach 90?<\/h2>\n

                          Decyzja o masowej likwidacji PGR-\u00f3w<\/strong> wi\u0105za\u0142a si\u0119 z po\u0142\u0105czeniem powa\u017cnego kryzysu ekonomicznego<\/strong> oraz transformacji ustrojowej<\/strong>, kt\u00f3ra rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 w 1989 roku. PGR-y pozostawa\u0142y trwa\u0142e nierentowne, utrzymywane jedynie dzi\u0119ki ogromnym dotacjom z bud\u017cetu<\/strong>, kt\u00f3re w warunkach wolnorynkowych sta\u0142y si\u0119 nie do utrzymania<\/strong>.<\/p>\n

                          Po roku 1989:<\/p>\n

                            \n
                          • Zrezygnowano z subwencji,<\/li>\n
                          • Zniesiono ceny urz\u0119dowe skupu,<\/li>\n
                          • Rynek \u017cywno\u015bci zosta\u0142 otwarty na import, co niemal\u017ce od razu postawi\u0142o PGR-y w beznadziejnej sytuacji ekonomicznej<\/strong>.<\/li>\n<\/ul>\n

                            W odpowiedzi na t\u0119 sytuacj\u0119, 19 pa\u017adziernika 1991 roku Sejm przyj\u0105\u0142 ustaw\u0119 o gospodarowaniu nieruchomo\u015bciami rolnymi Skarbu Pa\u0144stwa<\/strong>, daj\u0105c\u0105 prawne podstawy do likwidacji tych zak\u0142ad\u00f3w.<\/p>\n

                            Harmonogram likwidacji PGR-\u00f3w:<\/strong><\/p>\n

                              \n
                            • Wi\u0119kszo\u015b\u0107 PGR-\u00f3w znikn\u0119\u0142a ju\u017c w 1992 roku,<\/li>\n
                            • Ostatnie zosta\u0142y zamkni\u0119te do ko\u0144ca 1993 roku,<\/li>\n
                            • Formalnie zako\u0144czono dzia\u0142alno\u015b\u0107 ostatniego z nich 30 listopada 1995 roku.<\/li>\n<\/ul>\n

                              Proces likwidacji przebiega\u0142 bardzo szybko<\/strong> i nie uwzgl\u0119dnia\u0142 spo\u0142ecznych skutk\u00f3w<\/strong> dla ponad 300 tysi\u0119cy pracownik\u00f3w oraz ich rodzin.<\/p>\n

                              Co sta\u0142o si\u0119 z ogromnym maj\u0105tkiem i ziemi\u0105 po zlikwidowanych PGR-ach?<\/h2>\n

                              Po likwidacji Pa\u0144stwowych Gospodarstw Rolnych ich maj\u0105tek zosta\u0142 przej\u0119ty przez Agencj\u0119 W\u0142asno\u015bci Rolnej Skarbu Pa\u0144stwa (AWRSP)<\/strong>, ustanowion\u0105 na podstawie ustawy z 1991 roku. Do Zasobu W\u0142asno\u015bci Rolnej Skarbu Pa\u0144stwa<\/strong> trafi\u0142y nieruchomo\u015bci o \u0142\u0105cznej powierzchni niemal 4<\/strong>,7 mln hektar\u00f3w, z czego oko\u0142o 80% stanowi\u0142y tereny po zlikwidowanych PGR-ach<\/strong>.<\/p>\n

                              Warto\u015b\u0107 tego maj\u0105tku, oszacowana w 1992 roku na 8<\/strong>,6 miliarda z\u0142otych, obejmowa\u0142a nie tylko grunty, lecz tak\u017ce:<\/p>\n

                                \n
                              • Budynki gospodarcze,<\/li>\n
                              • Maszyny,<\/li>\n
                              • \u017bywy inwentarz,<\/li>\n
                              • Zasoby magazynowe.<\/li>\n<\/ul>\n

                                AWRSP zarz\u0105dza\u0142a tym maj\u0105tkiem<\/strong>, oferuj\u0105c sprzeda\u017c oraz dzier\u017caw\u0119 prywatnym rolnikom i czasowym administratorom. W 2003 roku agencja zmieni\u0142a nazw\u0119 na Agencj\u0119 Nieruchomo\u015bci Rolnych (ANR)<\/strong>, a od 2018 roku jej obowi\u0105zki przej\u0105\u0142 Krajowy O\u015brodek Wsparcia Rolnictwa (KOWR)<\/strong>.<\/p>\n

                                Jakie gospodarcze i spo\u0142eczne skutki przyni\u00f3s\u0142 upadek wielkich gospodarstw pa\u0144stwowych?<\/h2>\n

                                Upadek PGR-\u00f3w mia\u0142 niezwykle powa\u017cne konsekwencje spo\u0142eczne<\/strong>, szczeg\u00f3lnie na obszarach zachodnich i p\u00f3\u0142nocnych, gdzie ca\u0142e wsie by\u0142y zbudowane wok\u00f3\u0142 jednego przedsi\u0119biorstwa. W jednej chwili straci\u0142o prac\u0119 oko\u0142o 300 tysi\u0119cy os\u00f3b zatrudnionych bezpo\u015brednio<\/strong>, a razem z ich rodzinami liczba poszkodowanych si\u0119ga\u0142a blisko p\u00f3\u0142 miliona ludzi<\/strong>.<\/p>\n

                                Zwolnieni nie tylko przestali otrzymywa\u0107 wynagrodzenie, ale r\u00f3wnie\u017c stracili dost\u0119p do:<\/p>\n

                                  \n
                                • Mieszka\u0144 s\u0142u\u017cbowych,<\/li>\n
                                • Opieki medycznej,<\/li>\n
                                • Oraz ca\u0142ej infrastruktury socjalnej, kt\u00f3r\u0105 gwarantowa\u0142y PGR-y.<\/li>\n<\/ul>\n

                                  Na tych terenach bezrobocie gwa\u0142townie wzros\u0142o, cz\u0119sto przekraczaj\u0105c po\u0142ow\u0119 populacji w wieku produkcyjnym. W rezultacie pojawi\u0142y si\u0119 powa\u017cne problemy takie jak:<\/p>\n

                                    \n
                                  • Alkoholizm,<\/li>\n
                                  • Spo\u0142eczna bierno\u015b\u0107,<\/li>\n
                                  • Oraz ub\u00f3stwo.<\/li>\n<\/ul>\n

                                    W tamtym czasie socjolodzy zaobserwowali tak\u017ce wzrost liczby samob\u00f3jstw i pr\u00f3b ich podejmowania<\/strong>. Efekty tego kryzysu s\u0105 widoczne nawet dzisiaj, badania wskazuj\u0105, \u017ce trzecie pokolenie by\u0142ych pracownik\u00f3w PGR-\u00f3w wci\u0105\u017c zmaga si\u0119 z wy\u017cszym bezrobociem i ni\u017cszym poziomem edukacji ni\u017c wynosi krajowa \u015brednia<\/strong>.<\/p>\n

                                    Czy w polskim rolnictwie funkcjonuj\u0105 jeszcze pozosta\u0142o\u015bci po systemie PGR?<\/h2>\n

                                    W polskim rolnictwie wci\u0105\u017c mo\u017cna zauwa\u017cy\u0107 pewne pozosta\u0142o\u015bci po systemie PGR<\/strong>, mimo \u017ce same przedsi\u0119biorstwa znikn\u0142y ponad trzy dekady temu. Cz\u0119\u015b\u0107 grunt\u00f3w, kt\u00f3re kiedy\u015b nale\u017ca\u0142y do tych pa\u0144stwowych gospodarstw, wci\u0105\u017c pozostaje pod zarz\u0105dem pa\u0144stwa, a opiek\u0119 nad nimi sprawuje Krajowy O\u015brodek Wsparcia Rolnictwa (KOWR)<\/strong>. Na koniec kwietnia 2025 roku w dzier\u017cawie znajdowa\u0142o si\u0119 ponad milion hektar\u00f3w ziemi<\/strong> pochodz\u0105cej z zasob\u00f3w dawnej Agencji W\u0142asno\u015bci Rolnej Skarbu Pa\u0144stwa (AWRSP)<\/strong>.<\/p>\n

                                    KOWR systematycznie organizuje przetargi<\/strong> zar\u00f3wno na dzier\u017caw\u0119, jak i sprzeda\u017c tych teren\u00f3w, kieruj\u0105c ofert\u0119 przede wszystkim do rolnik\u00f3w indywidualnych. Budynki, kt\u00f3re kiedy\u015b s\u0142u\u017cy\u0142y PGR-om<\/strong> i od lat 90. cz\u0119sto popada\u0142y w ruin\u0119, powoli poddawane s\u0105 rewitalizacji ze strony lokalnych spo\u0142eczno\u015bci i samorz\u0105d\u00f3w. Niekt\u00f3re stacje hodowli ro\u015blin<\/strong> oraz stadniny koni<\/strong> przetrwa\u0142y do dzi\u015b, cho\u0107 przekszta\u0142cone i dzia\u0142aj\u0105ce obecnie jako sp\u00f3\u0142ki Skarbu Pa\u0144stwa lub plac\u00f3wki naukowo-badawcze. Dodatkowo, istnieje og\u00f3lnopolski program wsparcia dla dzieci z rodzin popegeerowskich, znany jako Granty PPGR<\/strong>, kt\u00f3ry jest finansowany ze \u015brodk\u00f3w unijnych.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

                                    Pa\u0144stwowe Gospodarstwa Rolne (PGR) by\u0142y wielkopowierzchniowymi przedsi\u0119biorstwami rolnymi dzia\u0142aj\u0105cymi w Polsce od 1949 do 1993 roku. W szczytowym okresie lat 80. zarz\u0105dza\u0142y blisko 3,5 mln hektar\u00f3w, co stanowi\u0142o 18,5% powierzchni wszystkich grunt\u00f3w rolnych w kraju. PGR powsta\u0142y z po\u0142\u0105czenia Pa\u0144stwowych Nieruchomo\u015bci Ziemskich, Zak\u0142ad\u00f3w Hodowli Koni oraz Zak\u0142ad\u00f3w Hodowli Ro\u015blin. Ich g\u0142\u00f3wnym zadaniem by\u0142a towarowa produkcja […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":10359,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_yoast_wpseo_metadesc":"Pa\u0144stwowe gospodarstwa rolne (PGR) to rozleg\u0142e, socjalistyczne przedsi\u0119biorstwa rolnicze, kt\u00f3re funkcjonowa\u0142y w PRL jako w\u0142asno\u015b\u0107 pa\u0144stwa. By\u0142y kluczowym","footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-2034","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bez-kategorii"],"blocksy_meta":[],"yoast_head":"\nPGR - Pa\u0144stwowe Gospodarstwa Rolne<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Pa\u0144stwowe gospodarstwa rolne (PGR) to rozleg\u0142e, socjalistyczne przedsi\u0119biorstwa rolnicze, kt\u00f3re funkcjonowa\u0142y w PRL jako w\u0142asno\u015b\u0107 pa\u0144stwa. By\u0142y kluczowym\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/agro-market24.pl\/blog\/pgr-panstwowe-gospodarstwa-rolne\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"PGR - Pa\u0144stwowe Gospodarstwa Rolne\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Pa\u0144stwowe gospodarstwa rolne (PGR) to rozleg\u0142e, socjalistyczne przedsi\u0119biorstwa rolnicze, kt\u00f3re funkcjonowa\u0142y w PRL jako w\u0142asno\u015b\u0107 pa\u0144stwa. By\u0142y kluczowym\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/agro-market24.pl\/blog\/pgr-panstwowe-gospodarstwa-rolne\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Blog - Agro-Market24\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2026-05-27T11:38:33+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2026-05-27T11:38:34+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/agro-market24.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/pgr-panstwowe-gospodarstwa-rolne.webp\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1344\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"768\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/webp\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Redakcja Agro-Market24\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Redakcja Agro-Market24\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"20 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/agro-market24.pl\/blog\/pgr-panstwowe-gospodarstwa-rolne\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/agro-market24.pl\/blog\/pgr-panstwowe-gospodarstwa-rolne\/\"},\"author\":{\"name\":\"Redakcja Agro-Market24\",\"@id\":\"https:\/\/agro-market24.pl\/blog\/#\/schema\/person\/b8d77e3e8f56fb302e389bbd41afad86\"},\"headline\":\"Pgr – Pa\u0144stwowe Gospodarstwa Rolne\",\"datePublished\":\"2026-05-27T11:38:33+00:00\",\"dateModified\":\"2026-05-27T11:38:34+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/agro-market24.pl\/blog\/pgr-panstwowe-gospodarstwa-rolne\/\"},\"wordCount\":3464,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/agro-market24.pl\/blog\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/agro-market24.pl\/blog\/pgr-panstwowe-gospodarstwa-rolne\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/agro-market24.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/pgr-panstwowe-gospodarstwa-rolne.webp\",\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/agro-market24.pl\/blog\/pgr-panstwowe-gospodarstwa-rolne\/\",\"url\":\"https:\/\/agro-market24.pl\/blog\/pgr-panstwowe-gospodarstwa-rolne\/\",\"name\":\"PGR - Pa\u0144stwowe Gospodarstwa Rolne\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/agro-market24.pl\/blog\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/agro-market24.pl\/blog\/pgr-panstwowe-gospodarstwa-rolne\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/agro-market24.pl\/blog\/pgr-panstwowe-gospodarstwa-rolne\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/agro-market24.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/pgr-panstwowe-gospodarstwa-rolne.webp\",\"datePublished\":\"2026-05-27T11:38:33+00:00\",\"dateModified\":\"2026-05-27T11:38:34+00:00\",\"description\":\"Pa\u0144stwowe gospodarstwa rolne (PGR) to rozleg\u0142e, socjalistyczne przedsi\u0119biorstwa rolnicze, kt\u00f3re funkcjonowa\u0142y w PRL jako w\u0142asno\u015b\u0107 pa\u0144stwa. By\u0142y kluczowym\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/agro-market24.pl\/blog\/pgr-panstwowe-gospodarstwa-rolne\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/agro-market24.pl\/blog\/pgr-panstwowe-gospodarstwa-rolne\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/agro-market24.pl\/blog\/pgr-panstwowe-gospodarstwa-rolne\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/agro-market24.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/pgr-panstwowe-gospodarstwa-rolne.webp\",\"contentUrl\":\"https:\/\/agro-market24.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/pgr-panstwowe-gospodarstwa-rolne.webp\",\"width\":1344,\"height\":768,\"caption\":\"Pgr - Panstwowe Gospodarstwa Rolne\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/agro-market24.pl\/blog\/pgr-panstwowe-gospodarstwa-rolne\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\/\/agro-market24.pl\/blog\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Pgr – Pa\u0144stwowe Gospodarstwa Rolne\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/agro-market24.pl\/blog\/#website\",\"url\":\"https:\/\/agro-market24.pl\/blog\/\",\"name\":\"Blog - Agro-Market24\",\"description\":\"Blog - Agro-Market24\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/agro-market24.pl\/blog\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/agro-market24.pl\/blog\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/agro-market24.pl\/blog\/#organization\",\"name\":\"Blog - Agro-Market24\",\"url\":\"https:\/\/agro-market24.pl\/blog\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/agro-market24.pl\/blog\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/agro-market24.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/Agro-Market24.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/agro-market24.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/Agro-Market24.jpg\",\"width\":2048,\"height\":1156,\"caption\":\"Blog - Agro-Market24\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/agro-market24.pl\/blog\/#\/schema\/logo\/image\/\"}},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/agro-market24.pl\/blog\/#\/schema\/person\/b8d77e3e8f56fb302e389bbd41afad86\",\"name\":\"Redakcja Agro-Market24\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/agro-market24.pl\/blog\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/bde2da3732da1138f40cd9a672e8cc1a8a826fa22695624623066fbc792f184b?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/bde2da3732da1138f40cd9a672e8cc1a8a826fa22695624623066fbc792f184b?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Redakcja Agro-Market24\"}}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"PGR - Pa\u0144stwowe Gospodarstwa Rolne","description":"Pa\u0144stwowe gospodarstwa rolne (PGR) to rozleg\u0142e, socjalistyczne przedsi\u0119biorstwa rolnicze, kt\u00f3re funkcjonowa\u0142y w PRL jako w\u0142asno\u015b\u0107 pa\u0144stwa. By\u0142y kluczowym","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/agro-market24.pl\/blog\/pgr-panstwowe-gospodarstwa-rolne\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"PGR - Pa\u0144stwowe Gospodarstwa Rolne","og_description":"Pa\u0144stwowe gospodarstwa rolne (PGR) to rozleg\u0142e, socjalistyczne przedsi\u0119biorstwa rolnicze, kt\u00f3re funkcjonowa\u0142y w PRL jako w\u0142asno\u015b\u0107 pa\u0144stwa. By\u0142y kluczowym","og_url":"https:\/\/agro-market24.pl\/blog\/pgr-panstwowe-gospodarstwa-rolne\/","og_site_name":"Blog - Agro-Market24","article_published_time":"2026-05-27T11:38:33+00:00","article_modified_time":"2026-05-27T11:38:34+00:00","og_image":[{"width":1344,"height":768,"url":"https:\/\/agro-market24.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/pgr-panstwowe-gospodarstwa-rolne.webp","type":"image\/webp"}],"author":"Redakcja Agro-Market24","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"Redakcja Agro-Market24","Szacowany czas czytania":"20 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/agro-market24.pl\/blog\/pgr-panstwowe-gospodarstwa-rolne\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/agro-market24.pl\/blog\/pgr-panstwowe-gospodarstwa-rolne\/"},"author":{"name":"Redakcja Agro-Market24","@id":"https:\/\/agro-market24.pl\/blog\/#\/schema\/person\/b8d77e3e8f56fb302e389bbd41afad86"},"headline":"Pgr – Pa\u0144stwowe Gospodarstwa Rolne","datePublished":"2026-05-27T11:38:33+00:00","dateModified":"2026-05-27T11:38:34+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/agro-market24.pl\/blog\/pgr-panstwowe-gospodarstwa-rolne\/"},"wordCount":3464,"publisher":{"@id":"https:\/\/agro-market24.pl\/blog\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/agro-market24.pl\/blog\/pgr-panstwowe-gospodarstwa-rolne\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/agro-market24.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/pgr-panstwowe-gospodarstwa-rolne.webp","inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/agro-market24.pl\/blog\/pgr-panstwowe-gospodarstwa-rolne\/","url":"https:\/\/agro-market24.pl\/blog\/pgr-panstwowe-gospodarstwa-rolne\/","name":"PGR - Pa\u0144stwowe Gospodarstwa Rolne","isPartOf":{"@id":"https:\/\/agro-market24.pl\/blog\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/agro-market24.pl\/blog\/pgr-panstwowe-gospodarstwa-rolne\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/agro-market24.pl\/blog\/pgr-panstwowe-gospodarstwa-rolne\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/agro-market24.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/pgr-panstwowe-gospodarstwa-rolne.webp","datePublished":"2026-05-27T11:38:33+00:00","dateModified":"2026-05-27T11:38:34+00:00","description":"Pa\u0144stwowe gospodarstwa rolne (PGR) to rozleg\u0142e, socjalistyczne przedsi\u0119biorstwa rolnicze, kt\u00f3re funkcjonowa\u0142y w PRL jako w\u0142asno\u015b\u0107 pa\u0144stwa. By\u0142y kluczowym","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/agro-market24.pl\/blog\/pgr-panstwowe-gospodarstwa-rolne\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/agro-market24.pl\/blog\/pgr-panstwowe-gospodarstwa-rolne\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/agro-market24.pl\/blog\/pgr-panstwowe-gospodarstwa-rolne\/#primaryimage","url":"https:\/\/agro-market24.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/pgr-panstwowe-gospodarstwa-rolne.webp","contentUrl":"https:\/\/agro-market24.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/pgr-panstwowe-gospodarstwa-rolne.webp","width":1344,"height":768,"caption":"Pgr - Panstwowe Gospodarstwa Rolne"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/agro-market24.pl\/blog\/pgr-panstwowe-gospodarstwa-rolne\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/agro-market24.pl\/blog\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Pgr – Pa\u0144stwowe Gospodarstwa Rolne"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/agro-market24.pl\/blog\/#website","url":"https:\/\/agro-market24.pl\/blog\/","name":"Blog - Agro-Market24","description":"Blog - Agro-Market24","publisher":{"@id":"https:\/\/agro-market24.pl\/blog\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/agro-market24.pl\/blog\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/agro-market24.pl\/blog\/#organization","name":"Blog - Agro-Market24","url":"https:\/\/agro-market24.pl\/blog\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/agro-market24.pl\/blog\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/agro-market24.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/Agro-Market24.jpg","contentUrl":"https:\/\/agro-market24.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/Agro-Market24.jpg","width":2048,"height":1156,"caption":"Blog - Agro-Market24"},"image":{"@id":"https:\/\/agro-market24.pl\/blog\/#\/schema\/logo\/image\/"}},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/agro-market24.pl\/blog\/#\/schema\/person\/b8d77e3e8f56fb302e389bbd41afad86","name":"Redakcja Agro-Market24","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/agro-market24.pl\/blog\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/bde2da3732da1138f40cd9a672e8cc1a8a826fa22695624623066fbc792f184b?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/bde2da3732da1138f40cd9a672e8cc1a8a826fa22695624623066fbc792f184b?s=96&d=mm&r=g","caption":"Redakcja Agro-Market24"}}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/agro-market24.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2034","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/agro-market24.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/agro-market24.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/agro-market24.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/agro-market24.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2034"}],"version-history":[{"count":10,"href":"https:\/\/agro-market24.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2034\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10465,"href":"https:\/\/agro-market24.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2034\/revisions\/10465"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/agro-market24.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/10359"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/agro-market24.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2034"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/agro-market24.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2034"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/agro-market24.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2034"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}