Uprawa rzepaku w Polsce opiera si\u0119 niemal wy\u0142\u0105cznie na formie ozimej, siewanej od 5 do 25 sierpnia, w zale\u017cno\u015bci od regionu. Ro\u015bliny rosn\u0105 na \u017cyznych glebach klas I-IVa o pH 5,8-7,0. Wed\u0142ug GUS \u015bredni plon z ostatnich pi\u0119ciu lat (2021-2025) wyni\u00f3s\u0142 3,32 t\/ha, a w 2025 roku area\u0142 zasiew\u00f3w osi\u0105gn\u0105\u0142 rekordowe oko\u0142o 1,1 mln ha, przy zbiorach przekraczaj\u0105cych 3,6 mln ton. Przy cenie skupu oko\u0142o 2319 z\u0142\/t i przeci\u0119tnym plonie 3,3 t\/ha przych\u00f3d z hektara wynosi\u0142 7652,70 z\u0142. Zysk po odj\u0119ciu koszt\u00f3w produkcji mie\u015bci si\u0119 w przedziale 652,70-2152,70 z\u0142\/ha, a wraz z dop\u0142atami bezpo\u015brednimi mo\u017ce wzrosn\u0105\u0107 do 3752,70 z\u0142\/ha. G\u0142\u00f3wne zagro\u017cenia dla plantacji to zgnilizna twardzikowa, s\u0142odyszek rzepakowy oraz chowacze.<\/p>\n
W Polsce zdecydowanie przewa\u017ca rzepak ozimy<\/strong>, kt\u00f3ry zajmuje praktycznie ca\u0142\u0105 powierzchni\u0119 upraw rzepaku i rzepiku w kraju. Natomiast rzepak jary pojawia si\u0119 na mniejszej skali, zwykle tylko na kilku, kilkunastu tysi\u0105cach hektar\u00f3w rocznie, cho\u0107 zdarzaj\u0105 si\u0119 lata, gdy jego area\u0142 przekracza 20 tys. ha.<\/p>\n R\u00f3\u017cnice w plonach obu odmian s\u0105 istotne<\/strong>, rzepak jary przynosi nawet o 40% mniejsze zbiory w por\u00f3wnaniu z form\u0105 ozim\u0105. Ma to zwi\u0105zek z kr\u00f3tszym czasem wegetacji oraz s\u0142abiej rozwini\u0119tym systemem korzeniowym. Z tego powodu to w\u0142a\u015bnie rzepak ozimy stanowi g\u0142\u00f3wn\u0105 upraw\u0119 towarow\u0105<\/strong>, podczas gdy odmiana jara pe\u0142ni raczej rol\u0119 rezerwow\u0105. Jest stosowana przede wszystkim wtedy, gdy jesieni\u0105 nie uda si\u0119 zasia\u0107 rzepaku ozimego albo gdy plantacja ozima ulegnie wymarzni\u0119ciu i trzeba j\u0105 zaora\u0107. Warto te\u017c pami\u0119ta\u0107<\/strong>, \u017ce uprawa rzepaku jarego wi\u0105\u017ce si\u0119 z konieczno\u015bci\u0105 wcze\u015bniejszego, wiosennego siewu, a tak\u017ce wymaga zastosowania innych \u015brodk\u00f3w ochrony ro\u015blin ni\u017c w przypadku odmian ozimych.<\/p>\n Rzepak ozimy<\/strong> osi\u0105ga najwy\u017csze plony na \u017cyznych, dobrze napowietrzonych glebach o zr\u00f3wnowa\u017conym odczynie. Najlepiej ro\u015bnie<\/strong>, gdy pH wynosi mi\u0119dzy 5,8 a 7,0, cho\u0107 potrafi te\u017c dobrze radzi\u0107 sobie na lekko kwa\u015bnych lub oboj\u0119tnych gruntach.<\/p>\n Zaleca si\u0119 upraw\u0119 na glebach o klasach bonitacyjnych od I do IVa<\/strong>, cho\u0107 przy odpowiedniej piel\u0119gnacji i bogatym zasobie sk\u0142adnik\u00f3w pokarmowych mo\u017cliwa jest te\u017c uprawa na IVb, a nawet V klasie. Wa\u017cne jest<\/strong>, aby warstwa pr\u00f3chniczna by\u0142a dostatecznie g\u0142\u0119boka, a stosunki wodno-powietrzne, korzystne dla korzeni. Rzepak posiada mocny, palowy system korzeniowy, kt\u00f3ry wnika g\u0142\u0119boko w gleb\u0119, co wymaga odpowiednich warunk\u00f3w pod\u0142o\u017ca. Najlepsze pod upraw\u0119 s\u0105 \u015brednie i silne czarnoziemy<\/strong>, gleby brunatne oraz mady zawieraj\u0105ce du\u017co wapnia. Zbyt niskie pH niekorzystnie wp\u0142ywa na rozw\u00f3j korzeni oraz ogranicza pobieranie sk\u0142adnik\u00f3w od\u017cywczych,<\/strong> co bezpo\u015brednio przek\u0142ada si\u0119 na obni\u017cenie plon\u00f3w.<\/p>\n Optymalny czas wysiewu rzepaku ozimego w Polsce przypada na okres od oko\u0142o 5 do 25 sierpnia<\/strong>, r\u00f3\u017cni\u0105c si\u0119 w zale\u017cno\u015bci od regionu. Na p\u00f3\u0142nocnym wschodzie zaleca si\u0119 siew najwcze\u015bniej, zwykle mi\u0119dzy 5 a 10 sierpnia,. Na wschodzie termin siewu to 10-15 sierpnia,<\/p>\n W \u015brodkowych rejonach kraju, od 15 do 20 sierpnia,. Najp\u00f3\u017aniej rzepak wysiewa si\u0119 na po\u0142udniowym zachodzie, czyli w okresie od 20 do 25 sierpnia.<\/p>\n Termin siewu powinien przypada\u0107 oko\u0142o 10-12 tygodni przed zako\u0144czeniem jesiennej fazy wegetacji,<\/strong> co pozwala ro\u015blinie na rozwini\u0119cie mocnej rozety li\u015bciowej oraz zdrowego systemu korzeniowego przed zim\u0105. Dwu tygodniowe op\u00f3\u017anienie w siewie mo\u017ce spowodowa\u0107 spadek plonu nawet o 1 ton\u0119 na hektar,<\/strong> dlatego rolnicy z obszar\u00f3w o kr\u00f3tkim okresie wegetacyjnym powinni podejmowa\u0107 szybkie decyzje o wysiewie. Rzepak wymaga od 75 do 85 dni jesiennej wegetacji<\/strong>, aby prawid\u0142owo si\u0119 rozwin\u0105\u0107 i uzyska\u0107 odporno\u015b\u0107 na mr\u00f3z przed zimowym spoczynkiem. Dzi\u0119ki temu ma szans\u0119 przetrwa\u0107 trudne warunki i zapewni\u0107 satysfakcjonuj\u0105ce plony w kolejnym sezonie.<\/p>\n Nawo\u017cenie rzepaku ozimego opiera si\u0119 na czterech podstawowych sk\u0142adnikach: azocie<\/strong>, fosforze<\/strong>, potasie<\/strong> oraz siarce<\/strong>. Szczeg\u00f3lnie istotna jest siarka<\/strong>, gdy\u017c nasiona tej ro\u015bliny s\u0105 bogate w zwi\u0105zki zawieraj\u0105ce ten pierwiastek.<\/p>\n Fosfor<\/strong> i potas<\/strong> aplikuje si\u0119 zazwyczaj przed siewem, najcz\u0119\u015bciej jeszcze podczas przygotowywania gleby. Wynika to z ich ograniczonej zdolno\u015bci do przemieszczania si\u0119 w pod\u0142o\u017cu, dlatego musz\u0105 znale\u017a\u0107 si\u0119 blisko korzeni ju\u017c od momentu kie\u0142kowania.<\/p>\n Azot<\/strong> natomiast podaje si\u0119 zwykle w dw\u00f3ch etapach. Dawka jesienna jest zalecana przede wszystkim na glebach ubogich w ten pierwiastek lub po wcze\u015bniejszym przyoraniu s\u0142omy. Najwi\u0119ksza cz\u0119\u015b\u0107 azotu dostarczana jest wiosn\u0105, podzielona na dwie lub trzy aplikacje, kt\u00f3re dostosowuje si\u0119 do stanu rozwoju plantacji.<\/p>\n Dodatkowo rzepak wymaga nawo\u017cenia magnezem<\/strong> i borem<\/strong>. Ich niedostatek negatywnie wp\u0142ywa na kwitnienie i tworzenie si\u0119 \u0142uszczyn. Precyzyjne dawki sk\u0142adnik\u00f3w powinny by\u0107 ustalane na podstawie analizy zasobno\u015bci gleby oraz oczekiwanego poziomu plon\u00f3w.<\/strong>Im wy\u017csze cele produkcyjne, tym wi\u0119ksze zapotrzebowanie ro\u015blin na sk\u0142adniki od\u017cywcze.<\/em><\/p>\n Przy prognozowanym plonie rzepaku ozimego na poziomie 4-5 t\/ha ro\u015blina potrzebuje \u0142\u0105cznie oko\u0142o 380-450 kg czystych sk\u0142adnik\u00f3w NPK na hektar<\/strong>, cho\u0107 warto\u015b\u0107 ta zale\u017cy od warto\u015bci gleby.<\/p>\n Standardowo stosuje si\u0119 nawo\u017cenie azotem w dawce oko\u0142o 160 kg N\/ha<\/strong>, jednak przy wy\u017cszych celach plonotw\u00f3rczych, czyli 4-5 t\/ha, \u0142\u0105czne zapotrzebowanie na azot, sumuj\u0105c dawki jesienne i wiosenne, mo\u017ce wzrosn\u0105\u0107 do 200-240 kg N\/ha.<\/p>\n Jesieni\u0105 dawka azotu na ubogich glebach si\u0119ga od 20 do 40 kg N\/ha<\/strong>, jednak po przyoraniu s\u0142omy lub grubego \u015bcierniska mo\u017cliwe jest podniesienie jej nawet do 60 kg N\/ha. Wiosn\u0105 pierwsza<\/strong>, ruszeniowa dawka azotu powinna wynosi\u0107 minimum 100 kg N\/ha. Na silnych plantacjach<\/strong>, czyli przy zag\u0119szczeniu ro\u015blin powy\u017cej 45 na metr kwadratowy, zaleca si\u0119 aplikacj\u0119 azotu w ilo\u015bci 140-160 kg N\/ha.<\/p>\n Chwasty w rzepaku ozimym zwalcza si\u0119 przede wszystkim w dw\u00f3ch etapach:<\/strong><\/p>\n Jesieni\u0105 najwi\u0119kszym problemem s\u0105 chwasty dwuli\u015bcienne<\/strong>, takie jak:<\/p>\n Na cieplejszych stanowiskach cz\u0119sto mo\u017cna spotka\u0107 tak\u017ce samosiewy zb\u00f3\u017c oraz chwastnic\u0119 jednostronn\u0105.<\/p>\n Zabiegi doglebowe przeprowadza si\u0119 zaraz po siewie albo nied\u0142ugo po wschodach rzepaku<\/strong>, wykorzystuj\u0105c \u015brodki zawieraj\u0105ce:<\/p>\n Ich dzia\u0142anie polega na zahamowaniu kie\u0142kowania chwast\u00f3w w najbardziej newralgicznym okresie konkurencji z upraw\u0105.<\/strong><\/p>\n W przypadku traw<\/strong>, w tym samosiew\u00f3w zb\u00f3\u017c, stosuje si\u0119 graminicydy, kt\u00f3re zawieraj\u0105 na przyk\u0142ad:<\/p>\n Preparaty te s\u0105 efektywne zar\u00f3wno w sezonie jesiennym<\/strong>, jak i wiosennym.<\/p>\n Wyb\u00f3r odpowiedniego \u015brodka i dawki uzale\u017cniony jest od:<\/strong><\/p>\n Dlatego przed ka\u017cdym opryskiem wskazane jest dok\u0142adne obejrzenie plantacji.<\/strong><\/p>\n Jesieni\u0105 najwi\u0119kszym zagro\u017ceniem dla rzepaku ozimego s\u0105 pche\u0142ki<\/strong>, ziemne oraz rzepakowa, a tak\u017ce \u015bmietka kapu\u015bciana, kt\u00f3re uszkadzaj\u0105 li\u015bcie i hamuj\u0105 wzrost m\u0142odych ro\u015blin. Dlatego ochron\u0119 rozpoczyna si\u0119 ju\u017c od momentu wschod\u00f3w, korzystaj\u0105c z \u017c\u00f3\u0142tych naczy\u0144 \u0142ownych do monitorowania stanu plantacji<\/strong>.<\/p>\n Gdy nast\u0119puje wiosenny rozruch wegetacji<\/strong>, na polu pojawiaj\u0105 si\u0119 chowacze \u0142odygowe, brukwiaczek i czteroz\u0119bny. Ich dzia\u0142alno\u015b\u0107 os\u0142abia ro\u015bliny i prowadzi do przerzedzenia \u0142an\u00f3w, co mo\u017ce skutkowa\u0107 nawet 20-procentowymi stratami w plonie<\/strong>.<\/p>\n W fazie p\u0105kowania najwi\u0119ksz\u0105 szkod\u0119 powoduje s\u0142odyszek rzepakowy<\/strong>, kt\u00f3ry \u017ceruje na nierozwini\u0119tych p\u0105kach kwiatowych. Brak odpowiedniej ochrony insektycydowej w tym okresie mo\u017ce spowodowa\u0107 spadek plonu si\u0119gaj\u0105cy od 30 do nawet 70 procent<\/strong>.<\/p>\n Pod koniec kwitnienia oraz na pocz\u0105tku formowania \u0142uszczyn konieczne jest zwalczanie mszycy kapu\u015bcianej<\/strong>, kt\u00f3ra os\u0142abia ro\u015bliny i przenosi wirusy, negatywnie wp\u0142ywaj\u0105c na ostateczne plony. Zabiegi insektycydowe planuje si\u0119 na podstawie prog\u00f3w szkodliwo\u015bci oraz systematycznych obserwacji populacji szkodnik\u00f3w<\/strong>, unikaj\u0105c sztywnych harmonogram\u00f3w. Warunki na polach s\u0105 zmienne i wymagaj\u0105 elastycznego podej\u015bcia.<\/p>\n Najgro\u017aniejsze choroby rzepaku ozimego to sucha zgnilizna kapustnych<\/strong>, zgnilizna twardzikowa oraz czer\u0144 krzy\u017cowych, nazywana r\u00f3wnie\u017c alternarioz\u0105. Wszystkie te schorzenia maj\u0105 \u017ar\u00f3d\u0142o w grzybach i bez w\u0142a\u015bciwej ochrony fungicydowej mog\u0105 znacznie obni\u017cy\u0107 wielko\u015b\u0107 plonu. Zgnilizna twardzikowa uchodzi obecnie za najwi\u0119ksze wyzwanie dla plantator\u00f3w.<\/strong> W korzystnych dla grzyba warunkach i przy braku interwencji mo\u017ce odnosi\u0107 si\u0119 nawet do 70% strat w plonie. Pierwsze symptomy widoczne s\u0105 na pocz\u0105tku kwitnienia, gdy na \u0142odygach i bocznych p\u0119dach pojawiaj\u0105 si\u0119 szarobia\u0142e plamy.<\/p>\n Czer\u0144 krzy\u017cowych atakuje rzepak ju\u017c jesieni\u0105<\/strong>, a na wiosn\u0119 objawy manifestuj\u0105 si\u0119 na \u0142uszczynach, najcz\u0119\u015bciej od momentu opadania pierwszych p\u0142atk\u00f3w kwiat\u00f3w. Zabieg fungicydowy zazwyczaj wykonuje si\u0119 w okresie oko\u0142okwitnieniowym<\/strong>, czyli od fazy p\u0105kowania do pocz\u0105tku opadania p\u0142atk\u00f3w. Taki pojedynczy oprysk pozwala skutecznie ograniczy\u0107 rozw\u00f3j zgnilizny twardzikowej, czerni krzy\u017cowych oraz szarej ple\u015bni. W ostatnich latach coraz wi\u0119cej rolnik\u00f3w decyduje si\u0119 na dwukrotne stosowanie fungicyd\u00f3w<\/strong>, poniewa\u017c jeden zabieg przestaje wystarcza\u0107, by zabezpieczy\u0107 uprawy przed zgnilizn\u0105 twardzikow\u0105 w wielu regionach kraju.<\/p>\n Zbi\u00f3r rzepaku ozimego rozpoczyna si\u0119 miejscami ju\u017c w drugiej po\u0142owie lipca<\/strong>, jednak standardowo \u017cniwa przypadaj\u0105 na pierwsz\u0105 i drug\u0105 dekad\u0119 sierpnia. Na terenie ca\u0142ego kraju ko\u0144cz\u0105 si\u0119 zwykle pod koniec tego miesi\u0105ca.<\/p>\n Kombajnowanie zaczyna si\u0119<\/strong>, gdy wilgotno\u015b\u0107 nasion spadnie do oko\u0142o 9%. W tym okresie \u0142uszczyny u wi\u0119kszo\u015bci ro\u015blin s\u0105 ju\u017c suche i ciemne, co minimalizuje ryzyko wypadania nasion podczas zbioru.<\/p>\n W praktyce stosuje si\u0119 dwie metody zbioru:<\/strong><\/p>\n Niekorzystna pogoda<\/strong>, zw\u0142aszcza cz\u0119ste opady deszczu w trakcie \u017cniw, negatywnie wp\u0142ywa na zawarto\u015b\u0107 oleju i jako\u015b\u0107 nasion. Po zako\u0144czeniu zbior\u00f3w konieczne jest szybkie oczyszczenie i dosuszenie materia\u0142u do poziomu wilgotno\u015bci gwarantuj\u0105cego bezpieczne oraz d\u0142ugotrwa\u0142e przechowywanie.<\/p>\n Z jednego hektara rzepaku ozimego polscy rolnicy zazwyczaj zbieraj\u0105 od 3 do 4 ton nasion<\/strong>. Osi\u0105gane plony zale\u017c\u0105 od warunk\u00f3w pogodowych<\/strong>, jako\u015bci gleby, zastosowanej agrotechniki oraz wybranej odmiany.<\/p>\n W ostatnich latach krajowe \u015brednie plony utrzymuj\u0105 si\u0119 na poziomie oko\u0142o 3,2-3,4 t\/ha<\/strong>, cho\u0107 na najlepiej prowadzonych i intensywnie piel\u0119gnowanych plantacjach wyniki s\u0105 cz\u0119sto znacznie wy\u017csze.<\/p>\n Na ostateczn\u0105 wielko\u015b\u0107 plonu wp\u0142ywaj\u0105 mi\u0119dzy innymi:<\/p>\n Niekorzystne czynniki, takie jak susza podczas siewu<\/strong> czy wilgotne<\/strong>, deszczowe \u017cniwa, mog\u0105 obni\u017cy\u0107 plon nawet o kilkana\u015bcie procent wzgl\u0119dem zaplanowanych warto\u015bci. Dalsza cz\u0119\u015b\u0107 artyku\u0142u zawiera szczeg\u00f3\u0142owe dane dotycz\u0105ce \u015brednich plon\u00f3w z ostatnich lat oraz efektywno\u015bci upraw prowadzonych metodami intensywnymi.<\/p>\n Wed\u0142ug danych GUS<\/strong>, \u015bredni plon rzepaku ozimego w Polsce w ci\u0105gu ostatnich pi\u0119ciu lat (2021-2025) wyni\u00f3s\u0142 3,32 t\/ha. W poszczeg\u00f3lnych sezonach prezentowa\u0142 si\u0119 on nast\u0119puj\u0105co:<\/p>\n Jak wida\u0107<\/strong>, pomimo zmienno\u015bci warunk\u00f3w klimatycznych, plony utrzymuj\u0105 si\u0119 w do\u015b\u0107 w\u0105skim zakresie od 3,2 do 3,4 t\/ha. Cho\u0107 w 2025 roku zbiory zako\u0144czy\u0142y si\u0119 na tym samym poziomie co rok wcze\u015bniej, \u017cniwa by\u0142y utrudnione ze wzgl\u0119du na cz\u0119ste opady deszczu.<\/p>\n Wilgotna aura negatywnie odbi\u0142a si\u0119 na zawarto\u015bci oleju i jako\u015bci nasion.<\/strong> Mimo to stabilno\u015b\u0107 plon\u00f3w przez te lata to przede wszystkim efekt post\u0119p\u00f3w w agrotechnice oraz zastosowania coraz lepszych odmian rzepaku, co pozwala minimalizowa\u0107 wp\u0142yw niesprzyjaj\u0105cych warunk\u00f3w pogodowych.<\/p>\n W intensywnych gospodarstwach, na \u017cyznych glebach i przy zastosowaniu kompleksowej ochrony chemicznej, rzepak ozimy osi\u0105ga plony si\u0119gaj\u0105ce 4-5 t\/ha<\/strong>, co znacz\u0105co przewy\u017csza krajow\u0105 \u015bredni\u0105. W korzystnych warunkach pogodowych oraz dzi\u0119ki nowoczesnym technikom agrotechnicznym plony mog\u0105 by\u0107 jeszcze wy\u017csze. Rekord Polski w uprawie rzepaku ozimego z jednego hektara<\/strong>, ustanowiony w 2023 roku na Podkarpaciu, wynosi prawie 6,9 t\/ha. W tym samym sezonie rekord ten by\u0142 wielokrotnie poprawiany, a imponuj\u0105cy wynik 6,5-6,6 t\/ha<\/strong> odnotowano r\u00f3wnie\u017c w gospodarstwach z Pomorza, Kujaw-Pomorza i \u015awi\u0119tokrzyskiego.<\/p>\n Tak znakomite rezultaty zawdzi\u0119czamy:<\/p>\n R\u00f3\u017cnica mi\u0119dzy wynikami rekordowymi a \u015bredni\u0105 krajow\u0105 na poziomie 3,3 t\/ha ukazuje<\/strong>, jak du\u017cy potencja\u0142 plonotw\u00f3rczy rzepaku wci\u0105\u017c pozostaje niewykorzystany w standardowych warunkach produkcji.<\/p>\n Uprawa rzepaku ozimego pozostaje obecnie dochodowa przy przeci\u0119tnych plonach i obowi\u0105zuj\u0105cych cenach skupu.<\/strong> Jednak zysk w du\u017cym stopniu zale\u017cy od ponoszonych nak\u0142ad\u00f3w produkcyjnych.<\/p>\n Przy krajowym \u015brednim plonie wynosz\u0105cym 3,3 t\/ha oraz cenie skupu oko\u0142o 2319 z\u0142 za ton\u0119<\/strong>, przych\u00f3d ze sprzeda\u017cy osi\u0105ga 7652,70 z\u0142 na hektar. Standardowe koszty produkcji wahaj\u0105 si\u0119 mi\u0119dzy 5500 a 7000 z\u0142\/ha, co przek\u0142ada si\u0119 na zysk od 652,70 do 2152,70 z\u0142 na hektar, nie bior\u0105c pod uwag\u0119 dop\u0142at bezpo\u015brednich.<\/p>\n Minimalny plon<\/strong>, jaki trzeba uzyska\u0107, aby pokry\u0107 wszystkie koszty, wynosi od 2,37 do 3,02 t\/ha, w zale\u017cno\u015bci od wysoko\u015bci wydatk\u00f3w. Je\u017celi plon spadnie poni\u017cej tego progu, wynik finansowy mo\u017ce by\u0107 niski lub nawet negatywny. Wy\u017cszy plon bezpo\u015brednio przek\u0142ada si\u0119 na wi\u0119ksze zyski.<\/strong> Gospodarstwa, kt\u00f3re systematycznie osi\u0105gaj\u0105 ponad 3,5 t\/ha, odnotowuj\u0105 znacznie lepsze efekty finansowe ni\u017c te, kt\u00f3re plonuj\u0105 poni\u017cej tej warto\u015bci. Najwi\u0119kszy wp\u0142yw na koszty maj\u0105 nawo\u017cenie i ochrona ro\u015blin<\/strong>, dlatego w\u0142a\u015bnie w tych obszarach kryje si\u0119 najwi\u0119kszy potencja\u0142 na zwi\u0119kszenie rentowno\u015bci uprawy rzepaku.<\/p>\n Przy \u015brednim plonie krajowym wynosz\u0105cym oko\u0142o 3,3 t\/ha<\/strong> oraz cenie rzepaku na poziomie oko\u0142o 2319 z\u0142\/t<\/strong>, rolnik mo\u017ce liczy\u0107 na przych\u00f3d oko\u0142o 7652,70 z\u0142<\/strong> z ka\u017cdego hektara. Po uwzgl\u0119dnieniu standardowych wydatk\u00f3w, kt\u00f3re zwykle mieszcz\u0105 si\u0119 w przedziale od 5500 do 7000 z\u0142\/ha<\/strong>, zysk oscyluje mi\u0119dzy 652,70<\/strong> a 2152,70 z\u0142<\/strong>, zanim doliczy si\u0119 dop\u0142aty.<\/p>\n Dop\u0142aty bezpo\u015brednie, wynosz\u0105ce zazwyczaj od 1200 do 1600 z\u0142<\/strong> za hektar, znacznie poprawiaj\u0105 sytuacj\u0119 finansow\u0105, podnosz\u0105c ca\u0142kowity doch\u00f3d do zakresu 1852,70-3752,70 z\u0142\/ha<\/strong>. W przypadku intensywnej uprawy, gdy plon si\u0119ga 4-4,5 t\/ha<\/strong>, przy zachowaniu podobnych koszt\u00f3w i ceny, zyski z samego ziarna mog\u0105 wynie\u015b\u0107 nawet od 2276,00<\/strong> do 4935,50 z\u0142<\/strong> na hektar. Natomiast ni\u017cszy plon, rz\u0119du 3 t\/ha<\/strong>, w po\u0142\u0105czeniu z wy\u017cszymi wydatkami, mo\u017ce prze\u0142o\u017cy\u0107 si\u0119 na strat\u0119 lub minimalny zysk, warto\u015b\u0107 ta waha si\u0119 od -43,00<\/strong> do 1457,00 z\u0142<\/strong> na hektar, w zale\u017cno\u015bci od poniesionych koszt\u00f3w. Ostateczny rezultat finansowy jest zatem mocno uzale\u017cniony od wielko\u015bci plon\u00f3w oraz wysoko\u015bci nak\u0142ad\u00f3w. W ekstremalnych sytuacjach koszty produkcji mog\u0105 si\u0119ga\u0107 od 4150<\/strong> nawet do 9175 z\u0142<\/strong> za hektar.<\/p>\n Rynek uprawy rzepaku w Polsce rozwija si\u0119 bardzo dynamicznie.<\/strong> W 2025 roku powierzchnia zasiew\u00f3w si\u0119gn\u0119\u0142a a\u017c oko\u0142o 1,1 mln hektar\u00f3w<\/strong>, a plony przekroczy\u0142y 3,6 mln ton<\/strong>, to najwy\u017cszy wynik od kilku lat. Polska zajmuje trzecie miejsce w Unii Europejskiej<\/strong> pod wzgl\u0119dem produkcji tej ro\u015bliny, ust\u0119puj\u0105c jedynie Francji i Niemcom. Dzi\u0119ki temu rzepak sta\u0142 si\u0119 jednym z kluczowych towar\u00f3w w krajowym rolnictwie.<\/strong><\/p>\n Aktualne ceny skupu rzepaku wynosz\u0105 oko\u0142o 2319 z\u0142 za ton\u0119.<\/strong> Nale\u017cy jednak pami\u0119ta\u0107, \u017ce r\u00f3\u017cnice mi\u0119dzy poszczeg\u00f3lnymi punktami skupu mog\u0105 si\u0119ga\u0107 nawet 150-200 z\u0142 na ton\u0119.<\/strong> Wp\u0142yw na to maj\u0105 przede wszystkim:<\/p>\n Rzepak jest wykorzystywany g\u0142\u00f3wnie do produkcji oleju spo\u017cywczego oraz biodiesla,<\/strong> dlatego jego cena jest \u015bci\u015ble powi\u0105zana zar\u00f3wno z rynkiem \u017cywno\u015bci, jak i sektorem energetycznym. Na rok 2026 planuje si\u0119 utrzymanie area\u0142u zasiew\u00f3w na poziomie oko\u0142o 1,1 mln hektar\u00f3w.<\/strong> To dow\u00f3d na to, \u017ce rolnicy wci\u0105\u017c postrzegaj\u0105 upraw\u0119 rzepaku jako atrakcyjn\u0105 i op\u0142acaln\u0105 alternatyw\u0119 wobec uprawy zb\u00f3\u017c.<\/strong><\/p>\n Wed\u0142ug danych GUS<\/strong>, w 2025 roku powierzchnia uprawy rzepaku i rzepiku w Polsce osi\u0105gn\u0119\u0142a oko\u0142o 1,1 mln ha, co oznacza wzrost o oko\u0142o 8,7% w stosunku do roku wcze\u015bniejszego. To najlepszy wynik pod wzgl\u0119dem powierzchni zasiew\u00f3w tej ro\u015bliny w ostatnich latach, co by\u0142o mi\u0119dzy innymi efektem korzystnej relacji cen rzepaku wzgl\u0119dem zb\u00f3\u017c, wp\u0142ywaj\u0105cej na decyzje rolnik\u00f3w dotycz\u0105ce wyboru uprawy.<\/p>\n Dominuj\u0105c\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 tego area\u0142u stanowi rzepak ozimy<\/strong>, podczas gdy rzepak jary zajmuje zaledwie niewielk\u0105, kilkutysi\u0119czn\u0105 powierzchni\u0119. Zwi\u0119kszenie zasiew\u00f3w w roku 2025 wp\u0142yn\u0119\u0142o tak\u017ce na wzrost zbior\u00f3w<\/strong>, dzi\u0119ki wi\u0119kszemu area\u0142owi i wy\u017cszym plonom produkcja wzros\u0142a o oko\u0142o 11,2% w por\u00f3wnaniu do roku poprzedniego. Te dane pochodz\u0105 z wynikowego szacunku GUS, opartego na lustracji p\u00f3l przeprowadzonej w listopadzie przez rzeczoznawc\u00f3w terenowych.<\/p>\n Zbiory rzepaku i rzepiku w Polsce wynios\u0142y wed\u0142ug danych GUS 3,7 mln ton w 2023 roku<\/strong>, a w 2024 roku spad\u0142y do 3,3 mln ton. To wyra\u017any regres w produkcji w skali roku.<\/p>\n Powierzchnia upraw zmniejszy\u0142a si\u0119 z oko\u0142o 1,1 mln ha do oko\u0142o 1,0 mln ha<\/strong>, co stanowi spadek o oko\u0142o 8,4%. To w\u0142a\u015bnie mniejszy area\u0142 by\u0142 g\u0142\u00f3wnym powodem ni\u017cszych plon\u00f3w. Dodatkowo plon na hektar obni\u017cy\u0142 si\u0119 z 3,39 t w 2023 roku do 3,30 t w 2024,<\/strong> co jeszcze bardziej wp\u0142yn\u0119\u0142o na spadek ca\u0142kowitej produkcji.<\/p>\n W 2024 roku mniejszy area\u0142 zwi\u0105zany by\u0142 z trudnymi warunkami podczas jesiennego siewu w poprzednim roku.<\/strong> Nie bez znaczenia by\u0142 te\u017c fakt, \u017ce cz\u0119\u015b\u0107 rolnik\u00f3w postanowi\u0142a zmieni\u0107 profil upraw i ograniczy\u0107 powierzchni\u0119 przeznaczon\u0105 pod rzepak. Sytuacja uleg\u0142a zmianie w 2025 roku<\/strong>, zar\u00f3wno powierzchnia upraw, jak i plony ponownie posz\u0142y w g\u00f3r\u0119. Wi\u0119cej szczeg\u00f3\u0142\u00f3w na ten temat znajdziesz w dalszej cz\u0119\u015bci artyku\u0142u.<\/p>\n Najwi\u0119kszy teren uprawy rzepaku w Polsce znajduje si\u0119 w wojew\u00f3dztwie lubelskim<\/strong>, gdzie obsiewa si\u0119 ponad 150 tys. ha<\/strong>, co stanowi oko\u0142o 14% krajowej powierzchni<\/strong> tej ro\u015bliny. Na kolejnych miejscach plasuj\u0105 si\u0119 wojew\u00f3dztwa dolno\u015bl\u0105skie z udzia\u0142em oko\u0142o 11%<\/strong> oraz wielkopolskie, kt\u00f3re obejmuje oko\u0142o 10% upraw<\/strong>. Nieco mniejszy, bo oko\u0142o 9%<\/strong>, udzia\u0142 maj\u0105 wojew\u00f3dztwa warmi\u0144sko-mazurskie, kujawsko-pomorskie i zachodniopomorskie.<\/p>\n Je\u015bli za\u015b spojrzymy na procentowy udzia\u0142 rzepaku w strukturze zasiew\u00f3w konkretnego regionu, to liderem okazuje si\u0119 Polska po\u0142udniowo-zachodnia. Na przyk\u0142ad na Dolnym \u015al\u0105sku rzepak zajmuje a\u017c 13,8% ca\u0142ej powierzchni upraw<\/strong>, a w wojew\u00f3dztwie opolskim,12,9%<\/strong>.<\/p>\n Takie rozmieszczenie upraw jest przede wszystkim zwi\u0105zane z jako\u015bci\u0105 gleby oraz lokalnymi tradycjami rolniczymi. Rzepak najlepiej rozwija si\u0119 na \u017cyznych glebach klas I-IVa<\/strong>, kt\u00f3re w Polsce wyst\u0119puj\u0105 nier\u00f3wnomiernie, co wp\u0142ywa na zr\u00f3\u017cnicowanie regionalne.<\/p>\n Wyra\u017ane r\u00f3\u017cnice wida\u0107 tak\u017ce podczas jesiennej oceny stanu plantacji. W sezonie 2025\/2026<\/strong> wyniki oscylowa\u0142y od 3,0 stopnia kwalifikacyjnego<\/strong> w wojew\u00f3dztwach pomorskim, \u015bwi\u0119tokrzyskim i warmi\u0144sko-mazurskim, a\u017c po 4,4 stopnia<\/strong> w zachodniopomorskim.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Uprawa rzepaku w Polsce opiera si\u0119 niemal wy\u0142\u0105cznie na formie ozimej, siewanej od 5 do 25 sierpnia, w zale\u017cno\u015bci od regionu. Ro\u015bliny rosn\u0105 na \u017cyznych glebach klas I-IVa o pH 5,8-7,0. Wed\u0142ug GUS \u015bredni plon z ostatnich pi\u0119ciu lat (2021-2025) wyni\u00f3s\u0142 3,32 t\/ha, a w 2025 roku area\u0142 zasiew\u00f3w osi\u0105gn\u0105\u0142 rekordowe oko\u0142o 1,1 mln ha, […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":10745,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[466],"tags":[],"class_list":["post-10136","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-uprawa"],"blocksy_meta":[],"yoast_head":"\n\n
\n Temat<\/th>\n Najwa\u017cniejsze informacje<\/th>\n<\/tr>\n \n Rzepak ozimy czy jary<\/td>\n Rzepak ozimy dominuje w Polsce; rzepak jary ma o 40% ni\u017csze plony, kr\u00f3tki czas wegetacji, s\u0142abszy system korzeniowy; jary s\u0142u\u017cy jako rezerwa, siew wiosn\u0105, inne \u015brodki ochrony.<\/td>\n<\/tr>\n \n Wymagania glebowe<\/td>\n Rzepak ozimy preferuje \u017cyzne, dobrze napowietrzone gleby pH 5,8-7,0; klasy od I do IVa (mo\u017cliwa IVb i V z piel\u0119gnacj\u0105); najlepsze s\u0105 czarnoziemy, gleby brunatne, mady wapienne; niskie pH ogranicza rozw\u00f3j korzeni.<\/td>\n<\/tr>\n \n Termin siewu rzepaku ozimego<\/td>\n Optymalny wysiew od 5 do 25 sierpnia: p\u00f3\u0142nocny wsch\u00f3d 5-10, wsch\u00f3d 10-15, centrum 15-20, po\u0142udniowy zach\u00f3d 20-25 sierpnia; wymaga 75-85 dni jesiennej wegetacji; op\u00f3\u017anienie 2 tyg. zmniejsza plon o 1 ton\u0119\/ha.<\/td>\n<\/tr>\n \n Nawo\u017cenie rzepaku ozimego<\/td>\n Sk\u0142adniki: azot, fosfor, potas, siarka (wa\u017cna); fosfor i potas przed siewem; azot jesieni\u0105 (na glebach ubogich) i wiosn\u0105 w kilku dawkach; magnez i bor wa\u017cne dla kwitnienia; dawki na podstawie analizy gleby.<\/td>\n<\/tr>\n \n Zwalczanie chwast\u00f3w<\/td>\n Dwa etapy: doglebowo\/jesieni\u0105 we wczesnej fazie wschod\u00f3w oraz nalistnie wiosn\u0105; jesieni\u0105 g\u0142\u00f3wnie chwasty dwuli\u015bcienne i samosiewy zb\u00f3\u017c; \u015brodki: metazachlor, chlormazon, napropamid; na trawy, graminicydy (kletodym, propachizafop); dob\u00f3r zale\u017cy od sk\u0142adu i fazy rozwojowej rzepaku.<\/td>\n<\/tr>\n \n Ochrona przed szkodnikami<\/td>\n Jesie\u0144: pche\u0142ki, \u015bmietka kapu\u015bciana; wiosna: chowacz \u0142odygowy, brukwiaczek, czteroz\u0119bny; p\u0105kowanie: s\u0142odyszek rzepakowy (mo\u017ce obni\u017cy\u0107 plon do 70%); koniec kwitnienia: mszyca kapu\u015bciana przenosi wirusy; ochrona na podstawie prog\u00f3w szkodliwo\u015bci i obserwacji.<\/td>\n<\/tr>\n \n Choroby rzepaku i zwalczanie<\/td>\n Najgro\u017aniejsze: sucha zgnilizna kapustnych, zgnilizna twardzikowa, czer\u0144 krzy\u017cowych (alternarioza); zgnilizna twardzikowa mo\u017ce powodowa\u0107 do 70% strat; czer\u0144 krzy\u017cowych objawia si\u0119 jesieni\u0105 i wiosn\u0105; fungicydy stosuje si\u0119 w okresie oko\u0142okwitnieniowym, czasem dwukrotnie.<\/td>\n<\/tr>\n<\/table>\n Jakie s\u0105 wymagania glebowe dla rzepaku?<\/h2>\n
Kiedy najlepiej sia\u0107 rzepak ozimy?<\/h2>\n
Jakie nawo\u017cenie zastosowa\u0107 pod upraw\u0119 rzepaku?<\/h2>\n
Ile nawozu zastosowa\u0107 na 1 ha rzepaku?<\/h3>\n
\n
Czym zwalcza\u0107 chwasty w rzepaku ozimym?<\/h2>\n
\n
\n
\n
\n
\n
Jak chroni\u0107 rzepak przed szkodnikami jesieni\u0105 i wiosn\u0105?<\/h2>\n
Jakie s\u0105 najcz\u0119stsze choroby rzepaku i jak je zwalcza\u0107?<\/h2>\n
Kiedy i jak przeprowadzi\u0107 zbi\u00f3r rzepaku?<\/h2>\n
\n
Ile mo\u017cna zebra\u0107 rzepaku z jednego hektara?<\/h2>\n
\n
Jaka jest \u015brednia wielko\u015b\u0107 plonu rzepaku ozimego w Polsce w ostatnich latach?<\/h3>\n
\n
Jaki plon rzepaku osi\u0105gaj\u0105 gospodarstwa prowadzone intensywnie i w sprzyjaj\u0105cych warunkach?<\/h3>\n
\n
Czy uprawa rzepaku jest obecnie op\u0142acalna?<\/h2>\n
Ile mo\u017cna zarobi\u0107 na 1 ha rzepaku?<\/h3>\n
Jak kszta\u0142tuje si\u0119 rynek uprawy rzepaku w Polsce?<\/h2>\n
\n
Ile powierzchni zajmuje uprawa rzepaku i rzepiku w Polsce w 2025 roku?<\/h3>\n
Jakie by\u0142y zbiory rzepaku w Polsce w latach 2023 i 2024?<\/h3>\n
W kt\u00f3rych wojew\u00f3dztwach skupia si\u0119 najwi\u0119kszy area\u0142 upraw rzepaku?<\/h3>\n