Chmiel zwyczajny jest w Polsce uprawiany towarowo na oko\u0142o 1724 ha. Z tej powierzchni 88,8% (1531 ha) znajduje si\u0119 w wojew\u00f3dztwie lubelskim, a oko\u0142o 10% w Wielkopolsce. Najlepiej do uprawy nadaj\u0105 si\u0119 rodzime odmiany, takie jak aromatyczny Lubelski, kt\u00f3ry plonuje na poziomie 1-2 t\/ha, oraz goryczkowa Marynka daj\u0105ca 2-3 t\/ha. Do popularnych, nowszych odmian nale\u017c\u0105 tak\u017ce Sybilla, Iunga i Magnat. Ro\u015blina wymaga \u017cyznych, lekko kwa\u015bnych gleb o pH 6,2-6,4 oraz minimum 550 mm opad\u00f3w rocznie. Ponadto, potrzebuje solidnej konstrukcji no\u015bnej, kt\u00f3ra powinna mie\u0107 wysoko\u015b\u0107 6-7 m. Pe\u0142ny plon uzyskuje si\u0119 dopiero w trzecim roku po posadzeniu sztobr\u00f3w. Koszt za\u0142o\u017cenia hektara plantacji wynosi od oko\u0142o 35 do nawet 100 tys. z\u0142.<\/p>\n
Tak<\/strong>, chmiel zwyczajny (Humulus lupulus) w Polsce jest uprawiany na du\u017c\u0105 skal\u0119, g\u0142\u00f3wnie dla przemys\u0142u piwowarskiego. Aktualnie powierzchnia plantacji wynosi oko\u0142o 1724 hektary<\/strong>, przy czym najwi\u0119kszy udzia\u0142 ma wojew\u00f3dztwo lubelskie<\/strong>, kt\u00f3re zajmuje a\u017c 1531 ha<\/strong>, co stanowi blisko 89% ca\u0142kowitej krajowej powierzchni<\/strong>. Dzi\u0119ki temu \u0142atwo mo\u017cna oszacowa\u0107 wielko\u015b\u0107 upraw w pozosta\u0142ych regionach.<\/p>\n Za produkcj\u0105 stoi kilkaset gospodarstw rolnych<\/strong>, w wi\u0119kszo\u015bci rodzinnych, kt\u00f3re kultywuj\u0105 chmielarsk\u0105 tradycj\u0119 od wielu lat. Polska jest istotnym europejskim producentem chmielu, cho\u0107 w por\u00f3wnaniu do Niemiec skala naszej produkcji jest znacznie mniejsza.<\/p>\n Uprawa chmielu wymaga specjalistycznej infrastruktury no\u015bnej oraz intensywnej pracy r\u0119cznej.<\/strong> Do tego dochodz\u0105 specyficzne warunki siedliskowe, typowe dla umiarkowanego klimatu, kt\u00f3re nale\u017cy spe\u0142ni\u0107, by ro\u015bliny dobrze si\u0119 rozwija\u0142y. Rolnicy zajmuj\u0105cy si\u0119 chmielem mog\u0105 stara\u0107 si\u0119 o wsparcie finansowe w formie p\u0142atno\u015bci zwi\u0105zanej z produkcj\u0105<\/strong>, dost\u0119pnej na terenie Polski. Warunkiem uzyskania tych \u015brodk\u00f3w jest przestrzeganie okre\u015blonych wymog\u00f3w agrotechnicznych.<\/p>\n Uprawa chmielu w Polsce koncentruje si\u0119 przede wszystkim w wojew\u00f3dztwie lubelskim, kt\u00f3re zajmuje oko\u0142o 1531 ha<\/strong>, co stanowi a\u017c 88,8% og\u00f3lnej powierzchni krajowej<\/strong>. To tutaj dzia\u0142a niemal 660 spo\u015br\u00f3d 702 zarejestrowanych producent\u00f3w chmielu<\/strong> w ca\u0142ym kraju.<\/p>\n Drugim pod wzgl\u0119dem wielko\u015bci obszarem upraw jest Wielkopolska, zw\u0142aszcza okolice Nowego Tomy\u015bla, gdzie plantacje zajmuj\u0105 oko\u0142o 172 ha<\/strong>, czyli oko\u0142o 10% powierzchni przeznaczonej pod chmiel<\/strong>. Znacznie mniejsze pola znajduj\u0105 si\u0119 tak\u017ce na Dolnym \u015al\u0105sku, w wojew\u00f3dztwie opolskim oraz na Wy\u017cynie Kielecko-Sandomierskiej, cho\u0107 ich udzia\u0142 w krajowej produkcji jest marginalny. Taka koncentracja plantacji w tych trzech regionach ma swoje korzenie w tradycjach chmielarskich oraz sprzyjaj\u0105cych warunkach glebowo-klimatycznych, zw\u0142aszcza obecno\u015bci \u017cyznych mad w dolinach rzek.<\/p>\n Chmiel to ro\u015blina<\/strong>, kt\u00f3ra stawia wysokie wymagania wzgl\u0119dem \u015brodowiska, w kt\u00f3rym ro\u015bnie. Najlepiej rozwija si\u0119 na \u017cyznych, g\u0142\u0119bokich i dobrze zdrenowanych glebach oraz w umiarkowanym klimacie, gdzie opady s\u0105 r\u00f3wnomiernie roz\u0142o\u017cone w trakcie wegetacji. Do prawid\u0142owego wzrostu potrzebuje tak\u017ce kilku tygodni ch\u0142odzenia, jarowizacji trwaj\u0105cej od 5 do 6 tygodni w temperaturze poni\u017cej 5\u00b0C. W trakcie sezonu wegetacyjnego optymalne dla niej s\u0105 temperatury mi\u0119dzy 15 a 25\u00b0C.<\/p>\n M\u0142ode p\u0119dy chmielu mog\u0105 zosta\u0107 uszkodzone przez wiosenne przymrozki<\/strong>, dlatego plantacje warto zak\u0142ada\u0107 na terenach os\u0142oni\u0119tych od silnych wiatr\u00f3w i wolnych od miejsc, gdzie zalega zimne powietrze. Ro\u015blina cechuje si\u0119 te\u017c du\u017cym zapotrzebowaniem na wod\u0119, zw\u0142aszcza w okresie intensywnego wzrostu bocznych p\u0119d\u00f3w oraz podczas formowania szyszek. Brak odpowiedniej ilo\u015bci opad\u00f3w w tych momentach mocno os\u0142abia plon.<\/p>\n Korzenie chmielu penetruj\u0105 gleb\u0119 na kilka metr\u00f3w w g\u0142\u0105b i pozostaj\u0105 na tym samym miejscu przez ca\u0142y czas<\/strong>, gdy plantacja jest eksploatowana. Z tego powodu wyb\u00f3r odpowiedniej lokalizacji ma strategiczne znaczenie i wp\u0142ywa na efektywno\u015b\u0107 uprawy nawet przez kilkana\u015bcie lub kilkadziesi\u0105t lat.<\/p>\n W Polsce<\/strong>, ze wzgl\u0119du na specyficzne wymagania tej ro\u015bliny, jej uprawa towarowa skupia si\u0119 przede wszystkim w \u015bci\u015ble okre\u015blonych rejonach. Najwa\u017cniejsze z nich to \u017cyzne doliny rzeczne na Lubelszczy\u017anie, gdzie warunki siedliskowe s\u0105 najbardziej sprzyjaj\u0105ce.<\/p>\n Optymalne warunki dla uprawy chmielu to gleby bogate w sk\u0142adniki od\u017cywcze<\/strong>, utrzymuj\u0105ce odpowiedni\u0105 wilgotno\u015b\u0107, a jednocze\u015bnie dobrze przepuszczalne. Po deszczach nie powinny tworzy\u0107 skorupy.<\/strong><\/p>\n Idealny odczyn pod\u0142o\u017ca mie\u015bci si\u0119 w przedziale pH 6,2-6,4<\/strong>, co oznacza lekko kwa\u015bne \u015brodowisko.<\/p>\n Najlepsze plony uzyskuje si\u0119 na:<\/p>\n Przy uprawie chmielu wa\u017cne jest, aby gleba charakteryzowa\u0142a si\u0119:<\/p>\n Korzenie ro\u015blin penetruj\u0105 pod\u0142o\u017ce na kilka metr\u00f3w i pozostaj\u0105 na tym samym stanowisku przez oko\u0142o 20 lat<\/strong>, co odpowiada ca\u0142emu okresowi uprawy.<\/p>\n Niekorzystne warunki panuj\u0105 na glebach:<\/p>\n Tego typu pod\u0142o\u017ca utrudniaj\u0105 rozw\u00f3j korzeni i sprzyjaj\u0105 wyst\u0119powaniu chor\u00f3b wywo\u0142ywanych przez grzyby.<\/strong><\/p>\n Chmiel najlepiej ro\u015bnie tam<\/strong>, gdzie roczne opady przekraczaj\u0105 550 mm, z czego minimum 350 mm powinno przypada\u0107 na okres wegetacyjny.<\/p>\n Woda jest szczeg\u00f3lnie potrzebna w czerwcu i lipcu,<\/strong> kiedy rozwijaj\u0105 si\u0119 boczne p\u0119dy i formuj\u0105 szyszki. W tym czasie niedobory wilgoci najbardziej ograniczaj\u0105 plony. Dlatego na plantacjach towarowych w Polsce, zw\u0142aszcza podczas suchych sezon\u00f3w, wprowadza si\u0119 nawadnianie. Najcz\u0119\u015bciej stosuje si\u0119 system kroplowy<\/strong>, kt\u00f3ry dostarcza wod\u0119 bezpo\u015brednio do korzeni.<\/p>\n Du\u017ce znaczenie ma te\u017c nie tylko ilo\u015b\u0107 opad\u00f3w<\/strong>, ale r\u00f3wnie\u017c ich rozk\u0142ad w czasie. Deszcze regularnie wyst\u0119puj\u0105ce na wiosn\u0119 i wczesne lato maj\u0105 korzystniejszy wp\u0142yw na plony ni\u017c te o podobnej sumie, ale nier\u00f3wnomiernie roz\u0142o\u017cone w ci\u0105gu sezonu. Na glebach lekkich brak nawadniania podczas suchych lat mo\u017ce znacznie obni\u017cy\u0107 uzysk szyszek w por\u00f3wnaniu do lat wilgotnych.<\/strong><\/p>\n Do uprawy w Polsce najlepiej sprawdzaj\u0105 si\u0119 rodzime odmiany przystosowane do lokalnych warunk\u00f3w klimatycznych.<\/strong> W\u015br\u00f3d najwa\u017cniejszych wyr\u00f3\u017cniamy:<\/p>\n Lubelski<\/strong>, zarejestrowany w 1964 roku, to odmiana o wyrazistym aromacie i wysokiej zawarto\u015bci olejk\u00f3w eterycznych, daj\u0105ca plony na poziomie 1-2 t\/ha.<\/strong>Marynka<\/strong> natomiast cechuje si\u0119 bardziej goryczkowym smakiem i podwy\u017cszon\u0105 ilo\u015bci\u0105 alfa-kwas\u00f3w, a jej plon jest wy\u017cszy, zwykle 2-3 t\/ha.<\/strong><\/p>\n Sybilla<\/strong> powsta\u0142a z krzy\u017c\u00f3wki lubelskiego i dzikiej formy m\u0119skiej, co sprawia, \u017ce \u0142\u0105czy w sobie czyst\u0105 goryczk\u0119 z intensywnym, kwiatowym i owocowym aromatem. Nowsze odmiany<\/strong>, jak Iunga, zachwycaj\u0105 nutami ananasa i moreli, podczas gdy Magnat wyr\u00f3\u017cnia si\u0119 bogat\u0105 zawarto\u015bci\u0105 alfa-kwas\u00f3w. Dzi\u0119ki temu rozszerzaj\u0105 wachlarz mo\u017cliwo\u015bci dla piwowar\u00f3w rzemie\u015blniczych, kt\u00f3rzy szukaj\u0105 unikalnych smak\u00f3w i w\u0142a\u015bciwo\u015bci.<\/p>\n Decyduj\u0105c si\u0119 na konkretn\u0105 odmian\u0119<\/strong>, warto uwzgl\u0119dni\u0107:<\/p>\n Certyfikowane i wolne od wirus\u00f3w sadzonki chmielu<\/strong>, zwane sztobrami, mo\u017cna pozyska\u0107 dzi\u0119ki programowi wymiany prowadzonego przez Instytut Uprawy Nawo\u017cenia i Gleboznawstwa, Pa\u0144stwowy Instytut Badawczy w Pu\u0142awach (IUNG-PIB).<\/p>\n Instytut udost\u0119pnia plantatorom odmiany takie jak<\/strong><\/p>\n Dost\u0119pno\u015b\u0107 sadzonek uzale\u017cniona jest od spe\u0142nienia okre\u015blonych wymaga\u0144 agrotechnicznych oraz fitosanitarnych.<\/strong>Zam\u00f3wienia przyjmowane s\u0105 na specjalnym formularzu dost\u0119pnym w ramach programu<\/strong>, a realizacja trwa zazwyczaj oko\u0142o p\u00f3\u0142 roku, cho\u0107 przy wi\u0119kszej liczbie zg\u0142osze\u0144 czas oczekiwania mo\u017ce si\u0119 wyd\u0142u\u017cy\u0107. Sadzonki odbiera si\u0119 osobi\u015bcie w siedzibie instytutu w Pu\u0142awach<\/strong>, przy czym koszty transportu ponosi zamawiaj\u0105cy. Poza ofert\u0105 IUNG-PIB sadzonki dost\u0119pne s\u0105 r\u00f3wnie\u017c u indywidualnych plantator\u00f3w.<\/strong> Jednak w takich przypadkach nie ma pewno\u015bci co do zdrowotno\u015bci materia\u0142u ani jego zgodno\u015bci z deklarowan\u0105 odmian\u0105, co sprawia, \u017ce dla produkcji na wi\u0119ksz\u0105 skal\u0119 bezpieczniejszym wyborem pozostaje materia\u0142 certyfikowany.<\/p>\n Konstrukcja no\u015bna<\/strong>, zwana chmielnikiem, opiera si\u0119 na s\u0142upach o wysoko\u015bci od 6 do 7 metr\u00f3w. Wkopuje si\u0119 je na g\u0142\u0119boko\u015b\u0107 100-120 cm, rozmieszczaj\u0105c w siatce o wymiarach oko\u0142o 9 na 9 metr\u00f3w. Na jednym hektarze plantacji u\u017cywa si\u0119 blisko 170 impregnowanych<\/strong>, drewnianych s\u0142up\u00f3w. Przy w\u0142a\u015bciwej piel\u0119gnacji mog\u0105 s\u0142u\u017cy\u0107 nawet dwie dekady, co odpowiada typowemu okresowi funkcjonowania uprawy. Pomi\u0119dzy s\u0142upami ci\u0105gnie si\u0119 stalowy drut no\u015bny o grubo\u015bci oko\u0142o 8 mm,<\/strong> a na ich wierzcho\u0142kach montuje si\u0119 siatk\u0119, do kt\u00f3rej przymocowane s\u0105 pionowe przewodniki, sznurki albo druty, po kt\u00f3rych wspinaj\u0105 si\u0119 p\u0119dy chmielu.<\/p>\n Koszt samych s\u0142up\u00f3w na hektar<\/strong>, przy cenie rz\u0119du 160-170 z\u0142 za sztuk\u0119, wynosi oko\u0142o 27,2-28,9 tys. z\u0142. Jednak ca\u0142kowite wydatki na konstrukcj\u0119 wraz z instalacj\u0105 okablowania, zakupem sadzonek oraz systemem nawadniaj\u0105cym cz\u0119sto przekraczaj\u0105 kilkadziesi\u0105t tysi\u0119cy z\u0142otych na hektar. Trwa\u0142a i dobrze wykonana konstrukcja to inwestycja na d\u0142ugie lata,<\/strong> kt\u00f3rej jako\u015b\u0107 ma znacz\u0105cy wp\u0142yw zar\u00f3wno na koszt eksploatacji, jak i bezpiecze\u0144stwo plonu w kolejnych sezonach.<\/p>\n Sztobry to nieukorzenione fragmenty podziemnych p\u0119d\u00f3w<\/strong>, kt\u00f3re maj\u0105 d\u0142ugo\u015b\u0107 8-12 cm, \u015brednic\u0119 co najmniej 15 mm oraz 2-3 pary zdrowych oczek. Zazwyczaj sadzi si\u0119 je wiosn\u0105, najcz\u0119\u015bciej w marcu lub kwietniu, chocia\u017c czasem praktykuje si\u0119 to te\u017c jesieni\u0105, w pa\u017adzierniku lub listopadzie.<\/p>\n Przy wsadzaniu sadzonek nale\u017cy umie\u015bci\u0107 je na g\u0142\u0119boko\u015bci 10-15 cm<\/strong>, tak aby ich wierzcho\u0142ki znalaz\u0142y si\u0119 tu\u017c pod powierzchni\u0105 ziemi po zasypaniu. Na plantacjach towarowych zaleca si\u0119 zachowanie rozstawy oko\u0142o 3 metr\u00f3w mi\u0119dzy rz\u0119dami i 1,2-1,6 metra w obr\u0119bie rz\u0119du.<\/p>\n Pozwala to uzyska\u0107 g\u0119sto\u015b\u0107 od 2083 do 2778 ro\u015blin na hektar<\/strong>, co jest wa\u017cne, poniewa\u017c obsada poni\u017cej 1300 ro\u015blin na hektar skutkuje utrat\u0105 prawa do p\u0142atno\u015bci produkcyjnej przyznawanej w Polsce za upraw\u0119 chmielu. Po posadzeniu sztobry wymagaj\u0105 dok\u0142adnego nawadniania oraz systematycznej ochrony przed chwastami. M\u0142ode ro\u015bliny pierwszego roku s\u0105 szczeg\u00f3lnie wra\u017cliwe na konkurencj\u0119 ze strony innych ro\u015blin oraz na przesuszenie gleby<\/strong>, dlatego dbanie o odpowiednie warunki jest kluczowe dla ich prawid\u0142owego rozwoju.<\/p>\n Chmiel charakteryzuje si\u0119 zmiennym i znacznym zapotrzebowaniem na sk\u0142adniki od\u017cywcze w trakcie sezonu wegetacyjnego.<\/strong> Najwi\u0119cej azotu ro\u015blina pobiera w okresie intensywnego rozwoju p\u0119d\u00f3w bocznych, czyli od czerwca do po\u0142owy sierpnia. Nawo\u017cenie azotowe dzieli si\u0119 zazwyczaj na dwie cz\u0119\u015bci<\/strong>: oko\u0142o po\u0142owa dawki trafia do gleby, a reszta jest aplikowana dolistnie. Te ostatnie zabiegi powtarza si\u0119 wielokrotnie, dostosowuj\u0105c je do tempa wzrostu chmielu.<\/p>\n Pierwsza dawka nawozu doglebowego jest stosowana tu\u017c przed wiosennym rozoraniem rz\u0119d\u00f3w.<\/strong> Najcz\u0119\u015bciej wykorzystuje si\u0119 formy amidowe lub amonowe azotu, takie jak mocznik czy siarczan amonu. Nast\u0119pnie, gdy p\u0119dy zostan\u0105 ju\u017c kierowane na przewodniki, podaje si\u0119 kolejn\u0105 porcj\u0119, zwykle w formie saletrzanej.<\/p>\n Nie tylko azot jest wa\u017cny<\/strong>, chmiel potrzebuje tak\u017ce odpowiednich ilo\u015bci potasu i fosforu. Te sk\u0142adniki od\u017cywcze maj\u0105 kluczowe znaczenie dla jako\u015bci szyszek oraz poziomu alfa-kwas\u00f3w, kt\u00f3re decyduj\u0105 o w\u0142a\u015bciwo\u015bciach ko\u0144cowego produktu.<\/p>\n W zwi\u0105zku z du\u017cym zapotrzebowaniem na wod\u0119 podczas wzrostu<\/strong>, zw\u0142aszcza w czerwcu i lipcu, wiele nowoczesnych plantacji stosuje systemy nawadniania kroplowego. To rozwi\u0105zanie pomaga ograniczy\u0107 straty plonu w okresach suszy i zapewnia wi\u0119ksz\u0105 stabilno\u015b\u0107 upraw.<\/p>\n Orientacyjne zapotrzebowanie chmielu na azot wynosi oko\u0142o 10 kg N na ka\u017cde 100 kg wyprodukowanych szyszek.<\/strong> Przy plonie rz\u0119du 1,5 t\/ha, co jest charakterystyczne dla wielu polskich upraw, przek\u0142ada si\u0119 to na dawk\u0119 oko\u0142o 150 kg N\/ha.<\/strong> W przypadku odmian o wy\u017cszej wydajno\u015bci, si\u0119gaj\u0105cych oko\u0142o 2 t\/ha, potrzeba azotu wzrasta do oko\u0142o 200 kg N\/ha.<\/strong><\/p>\n Najbardziej plenne odmiany goryczkowe<\/strong>, kt\u00f3re mog\u0105 osi\u0105ga\u0107 plony na poziomie nawet 3 t\/ha, wymagaj\u0105 teoretycznie oko\u0142o 300 kg N\/ha. Jednak takie dawki spotyka si\u0119 rzadko w praktyce, zazwyczaj dzieli si\u0119 je na kilka aplikacji roz\u0142o\u017conych w ci\u0105gu sezonu.<\/p>\n Azot aplikuje si\u0119 zar\u00f3wno doglebowo<\/strong>, jak i dolistnie, a proporcje poszczeg\u00f3lnych dawek dopasowuje si\u0119 do fazy rozwojowej ro\u015blin oraz aktualnej zasobno\u015bci gleby. Istotne jest<\/strong>, by faktyczna ilo\u015b\u0107 nawozu by\u0142a ustalana na podstawie analiz gleby oraz przewidywanego plonu konkretnej odmiany. Nadmierne stosowanie azotu mo\u017ce nie tylko obni\u017cy\u0107 jako\u015b\u0107 szyszek, ale tak\u017ce zwi\u0119kszy\u0107 podatno\u015b\u0107 ro\u015blin na choroby grzybowe.<\/p>\n Najwi\u0119kszym zagro\u017ceniem dla plantacji chmielu jest m\u0105czniak rzekomy<\/strong>, kt\u00f3ry atakuje boczne p\u0119dy w czasie ich intensywnego wzrostu, powoduj\u0105c ich skr\u00f3cenie. W efekcie rozw\u00f3j tych p\u0119d\u00f3w<\/strong>, na kt\u00f3rych powstaj\u0105 szyszki, zostaje zahamowany, co bezpo\u015brednio wp\u0142ywa na spadek plon\u00f3w. Inn\u0105 cz\u0119st\u0105 chorob\u0105 grzybow\u0105 jest m\u0105czniak prawdziwy,. Plantacje mog\u0105 r\u00f3wnie\u017c ucierpie\u0107 z powodu wertycyliozy oraz wirusowych schorze\u0144, takich jak mozaika chmielu, kt\u00f3re prowadz\u0105 do znacznych strat.<\/p>\n Najbardziej pospolitymi szkodnikami s\u0105 mszyca chmielowo-\u015bliwowa<\/strong>, prz\u0119dziorek chmielowiec, opuchlak lucernowiec i pche\u0142ka chmielowa. Owady te os\u0142abiaj\u0105 ro\u015bliny, obni\u017caj\u0105c jako\u015b\u0107 uzyskiwanego surowca.<\/p>\n Ochrona plantacji opiera si\u0119 na integrowanej metodzie produkcji, kt\u00f3ra \u0142\u0105czy monitoring i prognozowanie zagro\u017ce\u0144 z odpowiednimi zabiegami agrotechnicznymi. Do nich zalicza si\u0119 mi\u0119dzy innymi:<\/p>\n Ze wzgl\u0119du na wieloletni charakter upraw oraz wysok\u0105 warto\u015b\u0107 plon\u00f3w<\/strong>, zdrowotno\u015b\u0107 ro\u015blin jest systematycznie kontrolowana przez ca\u0142y sezon wegetacyjny,. A dzia\u0142ania ochronne nie ograniczaj\u0105 si\u0119 wy\u0142\u0105cznie do reakcji na widoczne symptomy chor\u00f3b czy szkodnik\u00f3w.<\/strong><\/p>\n Zbi\u00f3r szyszek chmielowych przeprowadza si\u0119 zwykle pod koniec sierpnia lub na pocz\u0105tku wrze\u015bnia.<\/strong> W tym okresie szyszki maj\u0105 charakterystyczny \u017c\u00f3\u0142tozielony odcie\u0144, ich powierzchnia staje si\u0119 papierowa, a zapach, intensywny i rozpoznawalny.<\/p>\n Na wi\u0119kszych plantacjach p\u0119dy wraz z przewodnikami s\u0105 \u015bcinane maszynowo.<\/strong> Nast\u0119pnie trafiaj\u0105 do specjalnej maszyny zwanej czech\u00f3wk\u0105 lub obrywark\u0105, gdzie oddziela si\u0119 szyszki od li\u015bci oraz \u0142odyg.<\/p>\n Termin zbierania dostosowuje si\u0119 indywidualnie do konkretnej odmiany chmielu,<\/strong> poniewa\u017c odmiany aromatyczne i goryczkowe dojrzewaj\u0105 w r\u00f3\u017cnym czasie w trakcie sezonu. Op\u00f3\u017anianie zbioru negatywnie wp\u0142ywa na jako\u015b\u0107 surowca oraz zmniejsza ilo\u015b\u0107 cennych aromatycznych substancji.<\/strong><\/p>\n \u015awie\u017co zebrane szyszki cechuj\u0105 si\u0119 du\u017c\u0105 wilgotno\u015bci\u0105,<\/strong> dlatego konieczne jest ich szybkie suszenie, najlepiej w ci\u0105gu kilku godzin po zbiorze, co pozwala unikn\u0105\u0107 zaparzenia w pryzmie. Prace przy zbiorach s\u0105 do\u015b\u0107 intensywne i odbywaj\u0105 si\u0119 sezonowo.<\/strong> Jednym z najwi\u0119kszych wyzwa\u0144 dla polskich chmielarzy pozostaje zorganizowanie odpowiedniej liczby pracownik\u00f3w, zw\u0142aszcza \u017ce okno zbiorcze trwa zaledwie kilka tygodni.<\/p>\n Pierwsze<\/strong>, niewielkie zbiory szyszek zwykle pojawiaj\u0105 si\u0119 dopiero po up\u0142ywie dw\u00f3ch lat od za\u0142o\u017cenia plantacji. Jednak pe\u0142ne, towarowe plonowanie chmiel osi\u0105ga przewa\u017cnie w trzecim roku uprawy. W pocz\u0105tkowym sezonie po posadzeniu sztobr\u00f3w ro\u015bliny skupiaj\u0105 si\u0119 g\u0142\u00f3wnie na rozwijaniu systemu korzeniowego i nie generuj\u0105 jeszcze plon\u00f3w handlowych, dlatego ten okres traktowany jest jako czas inwestycji.<\/p>\n \u015arednia \u017cywotno\u015b\u0107 starannie prowadzonej plantacji chmielu wynosi oko\u0142o 20 lat,<\/strong> co oznacza, \u017ce poniesione koszty zak\u0142adania rozk\u0142adaj\u0105 si\u0119 na wiele sezon\u00f3w zbiorczych. D\u0142ugi czas oczekiwania na pe\u0142ny plon, wraz z wysokimi wydatkami na konstrukcj\u0119 no\u015bn\u0105 oraz sadzonki, powoduj\u0105, \u017ce decyzj\u0119 o stworzeniu nowej plantacji trzeba dobrze przemy\u015ble\u0107 pod k\u0105tem finansowym. W\u0142a\u015bnie dlatego wi\u0119kszo\u015b\u0107 polskich gospodarstw chmielarskich kontynuuje wielopokoleniow\u0105 tradycj\u0119<\/strong>, piel\u0119gnuj\u0105c istniej\u0105ce plantacje zamiast rozpoczyna\u0107 nowe.<\/p>\n \u015awie\u017co zebrane szyszki poddaje si\u0119 suszeniu w specjalistycznych suszarniach chmielowych, gdzie temperatura wynosi od 58 do 63\u00b0C<\/strong>, a proces trwa od 6 do 8 godzin. Trwa to do momentu, gdy wilgotno\u015b\u0107 opadnie do maksymalnie 6%<\/strong>. Po suszeniu chmiel jest niezwykle kruchy i \u0142atwo si\u0119 rozpada podczas transportu, dlatego przed pakowaniem zwi\u0119ksza si\u0119 jego wilgotno\u015b\u0107 do 10-12%<\/strong>. Ten zabieg stabilizuje materia\u0142, jednocze\u015bnie zapobiegaj\u0105c rozwojowi ple\u015bni.<\/p>\n W przypadku, gdy wilgotno\u015b\u0107 przekracza norm\u0119, niezb\u0119dne bywa dodatkowe podsuszanie, aby uzyska\u0107 w\u0142a\u015bciwy poziom przed umieszczeniem surowca w workach lub belach. Magazyn, w kt\u00f3rym przechowuje si\u0119 chmiel, powinien by\u0107 suchy<\/strong>, dobrze wentylowany oraz zaciemniony. Cz\u0119sto okna maluje si\u0119 na niebiesko lub zas\u0142ania, by ograniczy\u0107 dost\u0119p \u015bwiat\u0142a, co pozwala ochroni\u0107 cenne zwi\u0105zki aromatyczne i goryczkowe przed degradacj\u0105<\/strong>.<\/p>\n Zachowanie niskiej temperatury oraz sta\u0142ej wilgotno\u015bci w miejscu przechowywania jest kluczowe dla utrzymania wysokiej jako\u015bci chmielu przez d\u0142ugi czas<\/strong>. Dzi\u0119ki temu surowiec zyskuje na warto\u015bci, co przek\u0142ada si\u0119 bezpo\u015brednio na cen\u0119 otrzymywan\u0105 przy sprzeda\u017cy browarom.<\/p>\n Uprawa chmielu w Polsce mo\u017ce przynie\u015b\u0107 zyski<\/strong>, cho\u0107 wymaga sporej skali i cierpliwo\u015bci. Inwestycja w plantacj\u0119 jest kosztowna, a pierwsze pe\u0142ne zbiory pojawiaj\u0105 si\u0119 dopiero po trzech latach od za\u0142o\u017cenia.<\/p>\n Zak\u0142adanie hektara plantacji od podstaw wi\u0105\u017ce si\u0119 z wydatkami<\/strong>, kt\u00f3re obejmuj\u0105:<\/p>\n Koszty te si\u0119gaj\u0105 kilkudziesi\u0119ciu do oko\u0142o 100 tysi\u0119cy z\u0142otych<\/strong>. Je\u015bli konstrukcj\u0119 wykonuje si\u0119 osobi\u015bcie, wydatki mo\u017cna ograniczy\u0107 do oko\u0142o 35 tysi\u0119cy z\u0142otych za hektar.<\/strong><\/p>\n Ceny zakupu chmielu zale\u017c\u0105 g\u0142\u00f3wnie od odmiany oraz poziomu alfa-kwas\u00f3w.<\/strong> Wed\u0142ug danych Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi, najbardziej popularne odmiany aromatyczne, takie jak Lubelski, kosztowa\u0142y w ostatnich latach zwykle od 20 do 27 z\u0142 za kilogram.<\/strong>Sektor chmielarski w Polsce zmaga si\u0119 z presj\u0105 cenow\u0105<\/strong> wywo\u0142an\u0105 globaln\u0105 nadprodukcj\u0105 alfa-kwas\u00f3w, co potwierdzaj\u0105 analizy Instytutu Uprawy Nawo\u017cenia i Gleboznawstwa.<\/p>\n Do przychod\u00f3w plantator\u00f3w doliczane s\u0105 tak\u017ce dop\u0142aty zwi\u0105zane z produkcj\u0105 chmielu.<\/strong> W sezonie 2026 resort rolnictwa przewiduje je na poziomie oko\u0142o 1,84 tysi\u0105ca z\u0142otych za hektar,<\/strong> cho\u0107 ostateczne kwoty poznamy jesieni\u0105. W 2025 roku dop\u0142aty wynios\u0142y 1580,89 z\u0142<\/strong>. Na rentowno\u015b\u0107 plantacji wp\u0142ywaj\u0105 r\u00f3wnie\u017c koszty pracy sezonowej podczas zbior\u00f3w.<\/strong> Brak wystarczaj\u0105cej liczby pracownik\u00f3w cz\u0119sto ogranicza mo\u017cliwo\u015bci gospodarstw i obni\u017ca ich dochody.<\/p>\n Plon szyszek chmielu z hektara<\/strong> zale\u017cy g\u0142\u00f3wnie od wybranej odmiany i zazwyczaj mie\u015bci si\u0119 w zakresie od oko\u0142o 1 do 3 ton suszu<\/strong>. Odmiany aromatyczne, takie jak Lubelski<\/strong>, charakteryzuj\u0105 si\u0119 ni\u017cszym plonem, si\u0119gaj\u0105cym 1-2 ton na hektar<\/strong>. Z kolei goryczkowe typy, na przyk\u0142ad Marynka<\/strong>, przynosz\u0105 zwykle wi\u0119kszy zbi\u00f3r, si\u0119gaj\u0105cy 2-3 ton<\/strong>.<\/p>\n W praktyce na Lubelszczy\u017anie w poszczeg\u00f3lnych sezonach odnotowano plony rz\u0119du:<\/p>\n Wyniki te wskazuj\u0105, \u017ce plony najcz\u0119\u015bciej plasuj\u0105 si\u0119 w dolnej lub \u015bredniej cz\u0119\u015bci tych przedzia\u0142\u00f3w.<\/p>\n Na wielko\u015b\u0107 zbior\u00f3w du\u017c\u0105 rol\u0119 odgrywaj\u0105 warunki pogodowe podczas wegetacji, zw\u0142aszcza:<\/p>\n Trzeba te\u017c mie\u0107 na uwadze, \u017ce pierwsze dwa lata uprawy szyszek chmielu skupiaj\u0105 si\u0119 na rozwoju:<\/p>\n Uprawa pojedynczych krzew\u00f3w chmielu w przydomowym ogrodzie jest zdecydowanie prostsza ni\u017c prowadzenie rozleg\u0142ej plantacji.<\/strong> Wymaga jednak solidnego wsparcia w formie konstrukcji oraz systematycznej troski.<\/p>\n Ro\u015blina ta szybko si\u0119 rozrasta<\/strong>, a jej p\u0119dy potrafi\u0105 w ci\u0105gu sezonu si\u0119gn\u0105\u0107 kilku metr\u00f3w, dlatego warto zapewni\u0107 jej stabilny s\u0142up, pergol\u0119 lub mocne linki o wysoko\u015bci co najmniej 3-4 metr\u00f3w. Sztobry najlepiej sadzi\u0107 na wiosn\u0119<\/strong>, na g\u0142\u0119boko\u015bci 10-15 cm, w dobrze nas\u0142onecznionym miejscu z \u017cyzn\u0105 i przepuszczaln\u0105 gleb\u0105. Warto wybiera\u0107 lokalizacje oddalone od innych ro\u015blin, poniewa\u017c chmiel ma rozbudowany i agresywny system korzeniowy, kt\u00f3ry mo\u017ce konkurowa\u0107 z s\u0105siadami. Podczas suchych okres\u00f3w ro\u015bliny wymagaj\u0105 regularnego podlewania<\/strong>, a na jesie\u0144 nale\u017cy przyci\u0105\u0107 p\u0119dy tu\u017c przy ziemi, gdy\u017c nadziemna cz\u0119\u015b\u0107 obumiera na zim\u0119. Na wiosn\u0119 natomiast chmiel znowu wypuszcza nowe p\u0119dy z tego samego k\u0142\u0105cza.<\/p>\n Przy zachowaniu tych prostych zasad chmiel b\u0119dzie dobrze r\u00f3s\u0142 przez wiele lat<\/strong>, a jego szyszki mo\u017cna wykorzysta\u0107 zar\u00f3wno do domowego wyrobu piwa, jak i jako element dekoracyjny.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Chmiel zwyczajny jest w Polsce uprawiany towarowo na oko\u0142o 1724 ha. Z tej powierzchni 88,8% (1531 ha) znajduje si\u0119 w wojew\u00f3dztwie lubelskim, a oko\u0142o 10% w Wielkopolsce. Najlepiej do uprawy nadaj\u0105 si\u0119 rodzime odmiany, takie jak aromatyczny Lubelski, kt\u00f3ry plonuje na poziomie 1-2 t\/ha, oraz goryczkowa Marynka daj\u0105ca 2-3 t\/ha. Do popularnych, nowszych odmian nale\u017c\u0105 […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":10749,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[466],"tags":[],"class_list":["post-10116","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-uprawa"],"blocksy_meta":[],"yoast_head":"\nW kt\u00f3rych wojew\u00f3dztwach koncentruje si\u0119 uprawa chmielu w Polsce?<\/h3>\n
\n
\n Temat<\/th>\n Informacje<\/th>\n<\/tr>\n \n Hodowla chmielu w Polsce<\/td>\n Chmiel zwyczajny jest uprawiany na oko\u0142o 1724 ha, g\u0142\u00f3wnie w wojew\u00f3dztwie lubelskim (1531 ha, 89%). Kilkaset gospodarstw, g\u0142\u00f3wnie rodzinnych, kultywuje tradycj\u0119. Polska jest wa\u017cnym producentem w Europie, cho\u0107 mniejszym ni\u017c Niemcy. Uprawa wymaga specjalistycznej infrastruktury i wsparcia finansowego przy spe\u0142nieniu wymog\u00f3w agrotechnicznych.<\/td>\n<\/tr>\n \n Wymagania glebowe i klimatyczne<\/td>\n Chmiel potrzebuje \u017cyznych, g\u0142\u0119bokich, dobrze zdrenowanych gleb i umiarkowanego klimatu z r\u00f3wnomiernymi opadami. Wymaga jarowizacji 5-6 tygodni w temperaturze poni\u017cej 5\u00b0C oraz optymalnej temperatury 15-25\u00b0C. M\u0142ode p\u0119dy s\u0105 wra\u017cliwe na przymrozki, ro\u015blina potrzebuje du\u017co wody i stabilnej lokalizacji.<\/td>\n<\/tr>\n \n Najlepsze odmiany do uprawy<\/td>\n Rodzime odmiany: Lubelski, Marynka, Sybilla, Iunga, Oktawia, Magnat, Zule, Pu\u0142awski. Lubelski ma aromat i 1-2 t\/ha plon, Marynka wysok\u0105 goryczk\u0119 i 2-3 t\/ha. Sybilla \u0142\u0105czy goryczk\u0119 z aromatem kwiatowym i owocowym. Nowsze odmiany maj\u0105 r\u00f3\u017cnorodne profile smakowe.<\/td>\n<\/tr>\n \n Konstrukcja i podpory<\/td>\n Chmielnik to s\u0142upy 6-7 m, wkopane 100-120 cm w siatce 9×9 m, ok. 170 s\u0142up\u00f3w\/ha. S\u0142upy drewniane impregnowane, trwa\u0142o\u015b\u0107 do 20 lat. Pomi\u0119dzy s\u0142upami stalowy drut 8 mm i siatka z pionowymi przewodnikami. Koszt s\u0142up\u00f3w 27,2-28,9 tys. z\u0142\/ha, ca\u0142kowita inwestycja wy\u017csza.<\/td>\n<\/tr>\n \n Sadzenie sztobr\u00f3w<\/td>\n Sztobry to nieukorzenione fragmenty p\u0119d\u00f3w d\u0142ugo\u015bci 8-12 cm z 2-3 parami oczek. Sadzi si\u0119 wiosn\u0105 (marzec-kwiecie\u0144) lub jesieni\u0105 (pa\u017adziernik-listopad). G\u0142\u0119boko\u015b\u0107 sadzenia 10-15 cm, rozstawa 3 m mi\u0119dzy rz\u0119dami, 1,2-1,6 m w rz\u0119dzie, 2083-2778 ro\u015blin\/ha. M\u0142ode ro\u015bliny wymagaj\u0105 nawadniania i ochrony przed chwastami.<\/td>\n<\/tr>\n \n Nawo\u017cenie i podlewanie<\/td>\n Du\u017ce zapotrzebowanie na sk\u0142adniki, szczeg\u00f3lnie azot od czerwca do po\u0142owy sierpnia. Nawo\u017cenie dzieli si\u0119 na doglebowe i dolistne, pierwsza dawka przed wiosennym rozoraniem, kolejne w trakcie wzrostu p\u0119d\u00f3w. Wa\u017cne te\u017c fosfor i potas. Nawadnianie kroplowe zmniejsza straty plon\u00f3w podczas suszy.<\/td>\n<\/tr>\n \n Zwalczanie chor\u00f3b i szkodnik\u00f3w<\/td>\n Najwi\u0119ksze zagro\u017cenie to m\u0105czniak rzekomy, m\u0105czniak prawdziwy, wertycylioza i wirusy (mozaika chmielu). Szkodniki: mszyca chmielowo-\u015bliwowa, prz\u0119dziorek, opuchlak lucernowiec, pche\u0142ka chmielowa. Ochrona integrowana: monitorowanie, przewietrzanie \u0142anu, usuwanie pora\u017conych p\u0119d\u00f3w, opryski chemiczne wg prog\u00f3w szkodliwo\u015bci.<\/td>\n<\/tr>\n<\/table>\n Jakie s\u0105 wymagania glebowe i klimatyczne dla chmielu?<\/h2>\n
Jakie warunki glebowe s\u0105 optymalne dla uprawy chmielu?<\/h3>\n
\n
\n
\n
Ile opad\u00f3w rocznie i w okresie wegetacji potrzebuje chmiel?<\/h3>\n
Jakie odmiany chmielu s\u0105 najlepsze do uprawy w Polsce?<\/h2>\n
\n
\n
Gdzie kupi\u0107 certyfikowane sadzonki chmielu?<\/h3>\n
\n
Jak przygotowa\u0107 konstrukcj\u0119 i podpory pod upraw\u0119 chmielu?<\/h2>\n
Jak i kiedy sadzi\u0107 sztobry chmielu?<\/h2>\n
Jak prawid\u0142owo nawozi\u0107 i podlewa\u0107 chmiel?<\/h2>\n
Jaka jest orientacyjna dawka azotu potrzebna na 1 hektar plantacji chmielu?<\/h3>\n
Jak zwalcza\u0107 choroby i szkodniki w uprawie chmielu?<\/h2>\n
\n
Kiedy i jak przeprowadza\u0107 zbiory szyszek chmielowych?<\/h2>\n
Po jakim czasie od za\u0142o\u017cenia plantacji mo\u017cliwy jest pierwszy zbi\u00f3r chmielu?<\/h3>\n
Jak suszy\u0107 i przechowywa\u0107 zebrany chmiel?<\/h2>\n
Czy uprawa chmielu jest op\u0142acalna?<\/h2>\n
\n
Ile kg chmielu z hektara mo\u017cna zebra\u0107?<\/h3>\n
\n
\n
\n
Czy uprawa chmielu w przydomowym ogrodzie jest trudna?<\/h2>\n